Batingaw ng Bayan

PAALAM, RAD...

2012-02-15T00:27:00.000-08:00

PAGSUBOK

2009-11-08T19:47:00.001-08:00

EROPLANONG PAPEL

2009-06-25T01:03:00.001-07:00

Ang PILIPINAS ay itinuturing na may pinakamagandang performance sa lahat ng East Asian Economies noong 1950s . Ito ay batay sa isinagawang pag-aaral ng World Bank. “…By comparison with most underdeveloped countries, the basic economic position is favorable. Through a comparative high level of expenditure on education, transport…and industrial plants…the Philippines has achieved a position in the Far East second only to Japan( “RP, Myanmar Asia’s Economic leaders in the Fifties…Bulletin, May 12, 1993).

Ang nakalulungkot, sa paglipas ng ilang dekada ay naungusan na tayo sa pag-unlad ng mga bansang kagaya ng South Korea, Taiwan, Singapore atbp. Ano ang naging problema? Ang sabi ng iba: Population boom, Graft and corruption! Eh bakit ang China, India at Indonesia? Napakalaki ng kanilang populasyon subalit naging behikulo pa nila ang dami ng kanilang mamamayan upang magkaroon sila ng Economic Miracle sa pamamagitan ng Industriyalisasyon. Ang mga bansang ito ay itinuturing din na mas higit na corrupt at laganap ang katiwalian sa burukrasya subalit natamo pa rin nila ang phenomenal na pag-angat ng kanilang ekonomiya mula noong 1950s. Kung ganoon, hindi naging sagabal ang malaking populasyon at graft and corruption sa mga bansang ito sa pag-unlad. Ano ang kanilang naging sekreto sa pag-unlad na maaari nating matutunan at maisapraktika? PATRIYOTISMO at PAGMAMAHAL SA DIYOS!! Ito ang susi upang maibangon nating muli ang INANG BANSA mula sa pagkalugmok...

EROPLANONG PAPEL

2009-06-25T01:00:00.001-07:00

Digmaan

2009-03-14T23:47:00.001-07:00

PAMBANSANG PAGKAKAISA, ito ang tulay tungo sa kapayapaan at kaunlaran...hangga't kasakiman at kapalaluan ang umiiral sa magkatunggaling panig, patuloy na maglalagablab ang apoy ng DIGMAAN. Hanggang't umiiral ang kawalan ng katarungan, kahirapan, kamangmangan at kaapihan sa lipunan, magpapatuloy ang DIGMAAN...

Dakilang Pag-Ibig

2009-02-11T23:00:00.001-08:00

Para sa mga tunay na KAWAL PILIPINO!

habilin

2009-02-04T21:36:00.001-08:00

Hawanin natin ang madawag na landas para sa susunod na henerasyon ng mga Pilipino

Saan Ka Patungo?

2008-11-24T17:46:00.001-08:00

Magpakatatag at manindigan, iwasto ang mali---ipaglaban ang katarungan at katotohanan!! Ipaglaban ang interes ng sambayanan at ng Inang Bansa!!

Happy Xmas (War Is Over) - John Lennon

2008-10-20T02:36:00.001-07:00

TO ALL PEACE LOVING PEOPLE OF THE WORLD!!

2008-07-11T02:30:00.000-07:00

TINTA AT PUNGLO
ni Bert Fabregas

Learn from the past, analyze and manage the present, predict and conquer the future. Ito ay isang makabuluhang gabay upang maiangat natin ang kalagayan ng ating bansa at mapagtagumpayan ang anumang balakid na ating kinakaharap. Dapat na magkaroon tayo ng malalim na kaalaman sa kasaysayan ng ating lipunan na nagpasulpot sa mga kasalukuyang krisis at sigalot sa ating kapanahunan. Hinggil dito, minarapat kong ibahagi sa inyo ang isang makabuluhang artikulo na aking malayang isinalin sa wikang Pilipino noong 1992 :

THE VISION OF THE FUTURE MUST BE ROOTED FROM THE IMAGE OF OUR PAST
ni F LANDA JOCANO
Ang terminong sibilisasyon ay hindi bahagi ng kontemporaryong sistema nang pag-iisip ng mga Pilipino. Ang mga mananalaysay at manunulat ay hindi seryosong nagpahayag o hindi man ay itinuring ito bilang elemento ng tradisyong Pilipino noon pa man hanggang sa kasalukuyan. Marami ang naniniwala na bilang mga TAO ay wala tayong nagawa na karapatdapat sa tawag na sibilisasyon. Hindi tayo inilarawan bilang “achievers”.Ang pangkasaysayang consensus ay tagapagmana tayo ng tradisyon na hindi umunlad nang higit sa “gathering and hunting stage” ng buhay. Ang mga pag-unlad na nangyari sa lumang paraan natin ng pamumuhay ay iniukol sa sunud-sunod na na pagdagsa ng mga nandayuhan na dumating upang manirahan sa ating mga baybayin at panatilihin ang kanilang mga abanteng kultura sa ating lupain. Ang ating apprenticeship sa sibilisasyon ay nagsimula, sinabi sa atin, sa pagdating ng mga Kastila noong ika-16 na dantaon subalit hindi pa natin nahihigitan ang ganitong apprenticeship. Ang Pilipino ngayon ay tinitingnan pa rin bilang isang pangkasaysayang dekorasyon na walang pang-kulturang aydentidad na maaasahan at walang basehang pangkultura na matitindigan.

Tama ba ang ganitong pananaw?

At gaya nang patutotohanan sa sanaysay na ito, ang ganitong pananaw ay hindi wasto. Ang mga Pilipino ay nag-aangkin ng isang maringal na sibilisasyon sa nakalipas. Ang achievement na ito ay hindi nagging bahagi ng kamalayang Pilipino kahit sa kasalukuyan dahil sa pagdating ng kolonisasyon, na kung saan ang sistematikong pagbaluktot ng ating pananaw tungkol sa ating mga sarili ay isinakatuparan. Sa katunayan, ang mga mananakop ay wala na ngunit ang lakas ng kanilang pagpilipit at pagbaluktot tungkol sa ating mga kakayahan bilang mga tao ay patuloy na nananatili, umiimpluwensya at humuhubog nang marami sa ating kasalukuyang iniisip tungkol sa ating mga sarili. Kaya kailangang muling tingnan kung paanong nangyari ang mga "distortions” na ito, muling tasahin ang mga estratehiya na kung saan ito ay naibenta sa atin, at ituwid ang mga kamalian sa pamamagitan nang paglalatag ng alternatibong katibayan at mga bagong pananaw.

Kulturang pagkayanig mula sa mga tagahawak ng Kulog

Sa kasaysayan, ang mga pagtatangka sa westernization ng Pilipinas ay nagsimula noong ika-16 na dantaon, ang yugto nang pagpapalawak ng merkantilistang taga-Europa sa Asya. Sa panahong ito, ang mga dakilang lakas ng kontinente ay nagsimulang magpalawak ng kanilang mararating sa lahat ng bahaging pandaigdig sa paghahanap ng mga bagong lupain at higit na kayamanan. Noong 1519, isang Portuguese na eksplorer at ang kanyang mga tripulante na naglilingkod sa hari ng Espanya, ang naglayag upang maghanap ng mga bagong rutang pangkalakal sa Silangan na kung saan ang mga rekado(spices) at iba pang produktong Asyano na mataas ang halaga sa Europa ay maaaring makuha. Sa mga “ventures” na ito ay hindi sinasadyang marating noong 1521 ang baybayin ng kapuluan na ngayon ay kilala bilang Pilipinas.

Ang aksidenteng ito’y hindi lamang naging tanda nang simula ng kolonyal na paghahari ng mga Kastila sa kapuluan kundi nang sistematikong pagkalantad din ng mga tao sa kulturang kanluranin. Sapagkat ang kasunod ng inisyal na “thrust” na ito ay ilan pang ekspedisyon ang ipinadala upang kunin ang arkipelago para sa korona ng Espanya at magtatag ng dominion ng Kastila sa Asya. Gayunpaman, noon lamang 1565, sa pagdating ni Miguel Lopez De Legaspi, nagawa ng mga Kastila na makapagtatag ng malakas na impluwensya sa kapuluan. Pagkatapos ng pagdating ng grupo ni Legaspi ay kaagad na naglunsad ang mga ito nang malawakang kampanyang pangrelihiyon at militar upang supilin ang mga lokal na armadong pagsalungat at wasakin nang marahas ang mga katutubong paniniwala at gawaing pangrelihiyon. Dinesenyo ang mga kampanyang militar upang mapilitan ang mga tao na tanggapin ang kapangyarihang pulitikal ng Espanya at ang mga misyonero, upang dahasin sila na yakapin ang Katoliko Romano bilang relihiyon.

Upang gawing lehitimo ang ganitong hakbang, kasabay na itinuro sa mga tao na ang kultura nila ay primitibo at inperyur sa kanilang mananakop. Ang mga visual objects- mula sa mga kagamitang pandigma hanggang sa mga gusali ng pagsamba ay sistematikong ipinakita sa kanila upang mapagmasdan. Ang mga lokal na practices ay inilarawan bilang mga gawain ng diyablo, kulumpon ng mga bisyo at tinukoy sa ibang termino na nagpapakahulugan sa kanilang di kanais-nais na gawi na naaangkop sa tao. Ang mga gawaing ito ay sadyang itinuloy upang hugutin ang mga tao mula sa kanilang nakalipas, siraan o pulaan ang kalagayan ng kanilang sistemang panlipunan at ipagkait sa kanila ang pag-asa sa kinabukasan sa pamamagitan nang paglumpo sa kanilang kamalayan ng dignidad at dangal nang higit sa kanilang kultural na tinataglay.

Sa katotohanan ay mapapatunayan nang mabisa sa pagbabatay sa mga dokumentong magagamit, ay nagpapanukala na hindi tutoong ang lakas ng mga Kastila ang gumapi sa mga unang Pilipino. Kundi isang uri ng kulturang pagkayanig (culture shock)- isang hindi mapaglabanang sikolohikal na damdamin nang kakulangan at maling oryentasyon sa harap ng isang armado at malakas na grupo na pumaralisa sa kanila upang di makakilos bago pa man magsimula ang labanan. Ang panalong ito ay pinuntusan ng mga Kastila sa pamamagitan nang paggamit ng pampasabog (ie, baril, kanyon) na naghatid ng takot samga katutubo. Ang bagong armas ay “nagsa-Bathala” (deified) sa mga kapangyarihan ng mga supernatural beings na pinaniniwalaang may kontrol sa kulog at kidlat. Ang paniwalang ito ay laganap sa buong kapuluan at patuloy na naghahari kahit sa kasalukuyang panahon. Kaya nang ang mga tao’y nakaharap sa ganitong visible na pinagmumulan ng kapangyarihan na nauutusan ng mga bagong dating ayon sa kanilang nais, sila ay sindak na napasunod.

Ang ganitong nagpalakas sa ganitong visual strategy ay ang pag-uugnay ng kabanalan at mistisismo ng krus na dinala ng mga Kastila kasama ng espada. Ang ating mga ninuno ay lubhang relihiyoso at nang sila ay pagsabihan naang sinumang may dala ng krus ay banal na tao at mga sugo ng Diyos sa lupa, ang mensahe ay agad na naunawaan. Gaya nang ang banta ng ekskomunikasyon ay sumisindak sa mga hari at emperador sa Europa noong middle ages, ganoon din ang banta ng pagsumpa ay tumunaw sa sa lumalabang diwa ng mga Pilipino sa pagiging eksaheradong takot sa mga dayuhan. Sa kawalan ng moral, sila’y nagging bihag ng kanilang sariling pag-iisip at emosyon, sila ay gumuho psychologically sa harap ng katunggali na dapat ay madali nilang nagapi gaya ng nangyari kay Magellan sa Mactan.

ANG PAGSALUNGAT NG ISLAM

Makabuluhang dapat na tandaan na ang estratehiyang ito’y hindi umubra sa mga Pilipinong naging Muslim na sa pananampalataya bago dumating ang mga Kastila. Ang mga bagong sandata ay hindi nakaimpluwensya sa kanila sapagkat sila ay pamilyar na sa paggamit ng pampasabog at kaya nilang organisahin ang relihiyon upang palakasin ang kanilang institusyong pulitikal. Sa katunayan, sa mga pook na ang Kulturang Muslim ay matatag nang naitayo gaya sa Maynila, Mindanao at Sulu, ang mga Kastila ay dumanas nang malalaking pagkatalong militar. Maliban sa tatlong pook na ito, ang mga tao ay madaling natalo sa pamamagitan nang pagpapamalas lamang ng lakas ng mga sandata at ng bagong relihiyon.

Sa kabuuan, ang kampanyang Kastila ay naging matagumpay at sa sumunod na mga taon, ang lakas ng kanilang pananakop ay nagbunga nang transpormasyong panlipunan at pangkultura. Idinikta nito ang pangangailangan ng mga katutubo na lumayo sa kanilang mga itinatanging paniniwala’t gawain at tanggapin yaong sa mga bagong dating. Ang panahon ng kolonisasyon ay lumaganap sa buong kapuluan. Ang sistemang pampulitika ng mga Kastila ay tinanggap bilang huwaran ng pambansa at lokal na pamahalaan at ang Katolisismo ay yinakap bilang pambansang relihiyon.

Kaya, sa pamamagitan ng lakas at anyo ng pinong pamimilit, naiwaglit ng mga nanirahang katutubo ang kanilang tradisyunal na pamana sa unang kanluraning lakas. Sapagkat sa mga sumunod na taon, ipinarangal sa Espanya maging ng mga mananalaysay at manunulat na Pilipino ang pag-civilize sa mga INDIOS (unang tawag sa Pilipino) at pagpapayaman sa lokal na kultura sa kabila nang pagkaapi at kalupitang dinanas ng mga katutubo at ang sumunod na pagkawala ng kanilang kulturang pagkakakilanlan.

Ang karanasan sa mga Kastila ay hindi ang naging katapusan nang pangkasaysayang kamalasan. Sa pagdating ng Ika- 20 siglo, ang mga Amerikano ay dumating” to liberate the Filipinos” mula sa mapang-aping kamay ng mga mapang-aping Kastila na kanilang kadigma. Subalit, dahil sa iba pang kadahilanan o iba pa, sila ay nagpasyang manatili upang gawin ang kapuluan na “show window of American democracy in Asia”. Ang mga kampanyang Amerikano para sa kolonisasyon ng mga Pilipino ay ginamit din at ang pandarahas ay isinakatuparan sa proseso ng pananakop. Ang maaaring pinagkaiba ng estratehiyang Amerikano mula sa mga Kastila ay ang paggamit ng mga Amerikano sa edukasyon. Ang mga Kastila ay gumamit ng relihiyon.

Sa kadahilanang walang lokal na sistemang pang-edukasyon na maaaring gawing modelo, ang Amerikanong sistema ng pormal na edukasyon ang kinupkop at ang Wikang Ingles ang ipinakilala bilang wika sa pagtuturo. Minsan pa ay isang pino subalit mas sistematiko at masiglang kampanya para sa westernization ng mga tradisyong lokal ang naganap.

NANG ANG PLANTING RICE IS NEVER FUN

Sa pamamagitan ng ganitong edukasyon/ pagsasanay na paraan, ang mga kaisipang Amerikano, balyus at kaugalian ay ipinakilala bilang huwaran para sa kanais-nais, makabago at sibilisado. Ang mga karanasang Amerikano sa lahat ng aspeto ng buhay panlipunan mula sa pamahalaan o ekonomiya hanggang sa mga biyayang panlipunan ay binigyang diin, na kabaliktaran sa pagiging pesante nang buhay sa Pilipinas. Ang mga bata ay tinuruan halimbawa kahit ng mga American-trained na gurong Pilipino na ang “planting rice is never fun”, na ang kanilang “nipa hut is very small” at sila ay “poorly born on the top of the mountain”.

Ang pang-edukasyong ulos ay nagbigay-diin sa pagdakila sa mga mananakop na Amerikano at paghamak sa mga Pilipinong nagtanggol sa kanilang bayan sa pamamagitan nang pagtawag sa kanila bilang mga insurektos. Hindi sila mga bayani bagkus ay mga kontrabida. May iba pang paraan nang pagbahagi ng mga balyus ng Amerikano sa mga batang Pilipino. Ang katapatan ni George Washington na pumutol ng Cherry Tree at nagsabi sa kanyang Tatay tungkol dito, ang kabutihan ng palakaibigang si Santa Claus na namamahagi ng ng mga regalo sa mga well-behaved na mga bata ay naging popular na mga kuwento na nagpasigla sa mga sandali sa silid-aralan. Sa kabila nito, ang katutubong huwaran para maunawaan kung bakit ang mga kabataang Pilipino ay kumikilos nang ganoon ay si Juan Tamad na hindi kapuri-puri ang mga virtues. Kung ang kaalaman tungkol sa mga bayaning Pilipino ay itinuturo man at kamalayan sa mga Filipino virtues, ang mga ito ay isinasagawa lamang “peripherally” sa sentrong diwa ng edukasyon. Ang mga pagtuturo sa araw-araw ay nagtatapos minsan sa pag-awit ng “I’m dreaming of a White Christmas” sa kabila nang nakakapasong init ng tropikal na araw.

Sinadya man o hindi, ang ganitong paraan ay naglaan sa mga kabataang Pilipino nang punto ng paghahambing sa pagkakaiba, na kumiling sa pagdakila sa isang banyagang tradisyon at siraan ang kanilang sarili. Ang mga implikasyong panlipunan nang ganitong estratehiya ay malalim at may malayong saklaw. Hindi batid ng mga edukador na sila ay nakabalangkas nang pananaw na halos ay nagtagumpay na maihiwalay ang mga Tao sa kanilang mga kultural na ugat.

Sapagkat sino ang magnanais na gumawa sa bukid kung ang planting rice is “never fun”? Ano ang dapat ipagmalaki sa “little nipa hut” kung ang mga dibuho sa mga aklat, ang kahanga-hangang bahay ng mga Amerikano ang bumibihag sa imahinasyon? Kahit ang little Red Hen and the Three Little Pigs ay inaanunsyong naninirahan sa bahay na bato sa isang sunod sa usong rural na bukiring Amerikano. Ang batang Pilipino ay nabuhay sa daigdig nang pagkakaibang ito. Sino ang makapagmamalaki sa pagiging poorly born on the top of the mountain kung saan ang ginagamit na aklat ng mga bata ay naglalaman ng mga tagpo sa uri ng pamumuhay sa lunsod ng mga Amerikano?

Ano Ang Isang Pilipino?

Hindi na mahalagang tambalan pa ang mga halimbawa. Ang puntong dapat ditong tandaan ay ang ganitong pinong ulos sa “psychic world” ng mga batang Pilipino ay luminang sa kalaunan ng isang unconscious na pag-ayaw sa sarili nilang kultura, isang pagkiling sa kulturang Amerikano. Ang ganitong uri ng transpormasyon ay nakabahagi ng halos lahat ng mga Pilipinong nasa hustong gulang na nakapag-aral nang pormal na edukasyon sa publiko at pribadong mga paaralan.

Ang di-pagkasugpong sa pagitan nang kung ano ang natutunan sa paaralan at kung ano ang pinahahalagahan sa komunidad ay lalo pang pinaigting ng isang katumbas na agresibong media, kabilang ang mga pelikula, na nagpabaha sa mga lunsod, bayan at kanayunan ng mga ideya at balyus tungkol sa konseptong Amerikano ng “tama” o “sibilisadong” pamumuhay. Napakabisa nito na halos sa kalahating siglo ng kusang pamamatnubay ng tradisyong Amerikano hanggang sa kasalukuyan, ang karaniwang Pilipino ay dapat pang magsaliksik sa kanyang sariling pagkakakilanlan (identity) bilang isang katutubo sa kanyang lupang sinilangan.

Sa katotohanan, may mga dahilan para mawalan ng pag-asa sa ilalim nang mga malagim na pangyayari ng kolonisasyon. Subalit kaalinsabay nito, kailangan nating mapagtanto na hindi natin masisisi ang mga mananakop sa maraming mga kakulangan natin sa kasalukuyan. Tayo rin ay may bahagi sa sarili nating mga pagkukulang sapagkat pagkatapos mawala ng mga mananakop ay nanatili tayong nag-iisip gaya nang itinuro sa atin at hangarin ang paraan nang kanilang pamumuhay. Ang ating mga iskolar ay hindi man lang humamon sa hatol ng kolonyal na impluwensiyadong mga pangkasaysayang isinulat at sinaliksik.

Sa pagtalakay sa isyung ito, hindi tayo nagpapanukala ng isang chauvinistic idea (isang labis na katapatan at paniniwala sa pagiging superyur ng isang mithiin) ng pangkasaysayang katalisikan(scholarship). Sa halip, tayo ay naglalatag ng isang paghamon: dapat ba nating ituring ang Pamanang Pilipino (Filipino Heritage) bilang isang bahagi ng ibang kultura o dapat ba nating tanawin ito bilang isang pag-unlad na pinahahalagahan nang mahusay sa konteksto ng sarili nitong achievements at pagtugon sa mga lokal na kondisyon? Sapagkat, kung pag-aaralan lamang ang mga karanasan ng ating mga ninuno bago ang pag-ugnay ng kanluran, malinaw na mas marami silang natamo (achieved) sa sibilisasyon kaysa sa iniukol na credit sa kanila ng mga iskolar. Ang ganitong mga nakaraang achievements ay hindi man lang itinuro sa mga kabataan bilang bahagi ng ating national legacy at ang kapabayaang ito ay naging sanhi nang higit na kawalan natin ng kaalaman tungkol sa ating pambansang pamana. Kaya ang tanong na “ Ano ang Pilipino” ay patuloy na itinatanong bilang bahagi ng malawak na pag-usisa sa kalikasan ng sibilisasyong Pilipino.

ANG SIBILISASYONG PILIPINO MULA 500,000 B.C.

Kung nakamit ng mga Pilipino ang isang elaborate civilization bago ang pakikipag-ugnay sa Kanluran, ano ang ebidensiya na sususog sa ganitong pag-angkin? Ang mga iskolar sa buong mundo ay pansamantalang nagkasundo sa labing-isang pangunahing taluntunan (index) ng cultural achievement bilang kriterya upang klasipikahin ang mga lipunan sa pagiging “sibilisado” at “di-sibilisado”…Kaya, pansamantala nating gagamitin ang mga kriteryang ito upang mailagay ang ating mga accomplishments sa mas malawak na perspektiba…

Ang mga pamantayang ito ay: 1) epektibong teknolohiya; 2) malalaking sentro ng populasyon; 3) agham o siyensya; 4) sining; 5) pag-iral ng kalakalang panlabas; 6) sistema ng pagsulat o alpabeto; 7) relihiyon; 8) monumentong pang-madla; 9) sistema ng pamahalaan, 10) batas, at 11) pakikidigma

EPEKTIBONG TEKNOLOHIYA

Kung isasaalang-alang ang yugto ng panahon nang pag-unlad nito, ang tradisyong teknolohikal sa kapuluan ay sapat na pinapatibayan ng arkeyolohikal na mga materyales na nakalap mula sa buong bansa. Sa katotohanan, ang ating stone tool technology ay magmula pa noong 500,000 taon bago isinilang si KRISTO. Nagsimula ito sa paggawa nang magagaspang na kagamitang bato at progresibong nalinang bilang isang sopistikadong industriya noong 4000 BC, may makintab na kagamitan at makulay na palamuti bilang mga produkto. Ang mga materyal na ginamit ay mula sa mga bato, shells, hanggang sa putik. Ang industriya ng ceramics gayundin naman ay umunlad sa panahong ito. Ang sining sa paggawa ng tela ay isinulong, gaya nang pinatunayan sa pagkatuklas ng mga bark-eaters sa maraming archaeological sites. Ang unang bakal na ginamit ay tanso, sumunod ay ginto, bronze at hanggang sa iron. Ang mga butil at pulseras na gawa sa salamin ay ginawa bilang pangkalakal. Nagkasundo ang mga iskolar na ang glass-making, bilang bahagi bahagi ng technological achievement ng ating mga ninuno, ay napaunlad noong metal age.

MALALAKING SENTRO NG POPULASYON

Bago dumating ang mga Kastila ay mayroon nang malalaking mga villages sa kahabaan ng mga susing sentro ng kalakalan sa buong kapuluan. Ang Maynila ay pinananahanan nang mahigit sa 20,000 tao. Ang mga sentro ng kalakalan ay pinaliligiran ng mga tulos na bakod bilang pananggalang mula sa mga kaaway. Ang Cebu, Panay, Leyte at Mindoro ay masinsin ding pinananahanan. Ang mga komunidad sa paligid ng Lawa ng Laguna ay malalaki rin at nakikipagkalakal sa mga banyagang mangangalakal gaya nang mga Arabo at Intsik. Noong ika-16 na siglo, ang Pasig ay may 2000 inhabitants, ang Pila ay may 1,600 na mga tao, ang Morong ay may mahigit sa 2,000 populasyon. Sa isang salita, kung ang sentro ng populasyon ay isa sa mga criteria para sa sibilisasyon, tiyak na ang pamantayang ito ay natugunan sapagkat ang tinatawag na civilized centers sa Gitnang Silangan ay makapagmamalaki lamang nang magkatulad na population densities.

AGHAM o SIYENSYA

Ang pinakamasiglang prehistoric accomplishments ay nanggaling sa larangan ng predictive sciences. Ang katanungang madalas na itinatanong ay: napaunlad ba lamang nila ang isang set ng mga traditional practices at isang katawan ng superstitious beliefs? Ang sagot : sa katunayan, napaunlad nila ang isang sistema ng siyentipikong pamamaraan nang pagdadala ng mga suliranin. Halimbawa, ang pag-transform sa isang piraso ng putik sa isang matibay na lalagyan upang imbakan ng tubig at lutuan ng pagkain ay nangangailangan ng prinsipyo ng inorganic chemistry. Ito ay predictive sapagkat kung ang pagpapaapoy ay bumaba sa kinakailangang temperatura, ang lalagyan ay magkakabitak at kapag lumabis naman ang init, ang sisidlan ay magiging malutong at mawawalan nang silbi. Ang pag-aaral nang firing techniques batay sa mga lokal na ceramics na nahukay mula sa iba’t-ibang archaeological sites sa buong bansa ay nagpapamalas nang kaisahan sa firing techniques…

Sa organic chemistry, ang ating mga ninuno ay gumamit din nang katulad na prinsipyo nang may kalkuladong kamalayan. Ito ay pinatutunayan ngayon nang presensya ng mga mummies na preserbado sa mga kuweba ng Central Cordillera mountain range sa hilagang Luzon. Kahit ang mga tattoo sa balat ay preserbado. Isang katiyakan, upang makapag-imbak ng bangkay sa anyo ng isang mummy na lumalabag sa elemento nang pagkabulok ng kalikasan ay nangangailangan nang maunlad at epektibong chemistry. Kahit na ang lihim nang pag-embalsamo at mummifying ay hindi tumagal sa panahon at ang mga lumang pormula ay nawala, ang katunayan nang accomplishment ay gumuhit sa kasanayan ng ating mga ninuno sa larangan ng chemistry. Ilang mga iskolar ang nangatwiran na ang mga Egyptian Mummies ay well-preserved dahil sa mataas na humidity at tuyong klima sa pook at dahil sa pagkakalibing ng mga mummies sa loob ng mga matitibay na libingan ng pyramid. Kung ang mga salik na ito ay mahalaga sa pag-preserba ng mga mummies ng Ehipto, ang ating mga ninuno kung gayun ay nahigitan ang mga Egyptians sapagkat iniimbak nila ang kanilang mga patay sa ilalim nang marahas na kundisyong pangkapaligiran- mababang humidity, walang tigil na pag-ulan at ang kawalan ng puntod na magsiselyo sa kanilang mga patay laban sa mga elementong ito. Malinaw na sila ay nakapagpaunlad nang mas mataas na chemistry o kasanayan noon sa kabila ng katotohanang ang ating mga local mummies ay inilagak lamang sa mga bitak o puwang ng mga kuweba, lumabas na preserbadong buo pa rin ang mga ito.

Ang dentistry ay makinis na napaunlad noong ika-14 na dantaon. Nakalap mula sa iba’t-ibang bahagi ng bansa ang mga bungo na may perpektong dentures na nagpapamalas nang maayos na gawang gintong fillings. Karamihan sa mga nahukay na ngipin sa mga prehistoric sites ay nagpapamalas nang katibayan ng pagpapasta at pangangalaga o paggamot. Kung ang dentistry ay tumutukoy sa pangangalaga ng ngipin o dentures, ang dentistry kung gayun bilang bahagi ng scientific medicine ay matagal nang isinasagawa ng ating mga ninuno.

Ang pinakamadulaing accomplishment ng ating mga ninuno ay sa agham ng metallurgy. Ang metal ay natuklasan bilang epektibong materyal para sa paggawa nang kagamitan noon pang 500 BC. Upang pundihin (smelt) ang metal mula sa ore at tanggalin ang mga impurities sa proseso, ay malinaw na nangangailangan ng mastery of technique na higit sa trial and error approach. Sa katotohanan, upang i-transform ang malleable metal sa pagiging isang epektibong kagamitan ay nagtatakda muna ng mga sumusunod:

1. Pagtuklas ng blow-pipes upang makontrol ang init para sa smelting.
2. Sa paghulma ng bakal ay kasali ang kaalaman nang pagsasama ng carbon sa metal upang tumigas ang materyal. Ito ay tinatawag na carburization sa makabagong metallurgy. Kapag hindi ito isinagawa, ang metal ay mananatiling malambot at nahuhubog. Ang pagkasamsam sa mga kagamitang bakal ay nagpapamalas na ang mga unang Pilpino ay nasanay at kumilala sa ganitong Gawain.
3. Upang makagawa ng mga epektibong kagamitan, ang mga martilyo at kauring kasangkapan nito ay dinisenyo rin at niyari upang makayanan ang mga abok (cinders and slags).
4. Ang technique na quenching (paglalagay nang mainit na metal sa tubig) ay dapat na makasanayan upang mapanatili ang crystalline structure nang mainit na metal. Kung wala nito, ang produkto ay lulutong at mababalewala.
5. Ang tempering (pagpapainit at pagpapalamig kaagad sa bakal upang maabot ang tamang degree ng tigas) ay dapat na may natutunang kasanayan upang ang hinahangad na tigas ng metal na produkto ay mapanatili.

Ang lahat ng mga predictive techniques na ito ay natamo gaya nang pinatutunayan ng mga artifacts na nakalap sa maraming pook.

KALAKALANG PANLABAS

Bago dumating ang mga taga-Kanluran, ang ating mga ninuno ay abala na rin sa pakikipagkalakalan sa mga banyaga. Ang mga mangangalakal mula sa ibang dako ng Asya gaya ng India at Gitnang Silangan ay dumating upang makipagkalakal sa mga lokal na negosyante. Sumunod ang mga katutubong mangangalakal sa maritime trade routes ng mga banyagang ito. Ito ay humanggan sa pagpapalakas ng mga pampulong ugnayan at kalakalan. Ang pinakamaningning na yugto ng foreign trade sa sinaunang Pilipinas ay sa mga Intsik, partikular na sa kalagitnaan ng ika-9 at ika-15 dantaon. Ito ay pinatutunayan nang napakalaking natinggal na mga porselanang ceramics na nakuha sa buong bansa. Dumating ang iba pang mangangalakal mula sa Siam (Thailand), Cambodia at Vietnam…

SINING

Maunlad na ang Sining noong una pa mang panahon. Ang mga petrogliphs o linyang guhit ay natuklasan ng mga archaeologists ng National Museum sa mga batong kanlungan ng Angono (Rizal) na nagkakaedad ng 4,000 taon. Ang mga nililok na bagay ay nakuha sa mga libingan kung saan ang mga ito ay ginawang pananda sa puntod ng mga namayapa. Ang highlight ng prehistoric Filipino Art ay kinakatawan ng ceramics. Ang isang klasikong halimbawa ay ang Manunggul Cave Burial Jar. Ang banga ay may mga masasalimuot na mga disenyo, nakukulayan ng pula sa pamamagitan ng hematite. Sa ibabaw ng takip ay may simbolikong representasyon ng dalawang nilalang na gumagaod sa bangka sa isang ilog na kumakatawan sa lupain ng mga buhay patungo sa lupain ng mga patay. Ang pook na pinaglibingan ay may carbon-14 na edad na noon pang 890 BC. Maka-sining na ginawa at may kumplikadong disenyo na mga ritwal na sisidlan, ang nakalap mula sa mga libingan na tinatayang noon pang 1,500 BC hanggang 500 BC.

Kung ang Sining ay isang criteria sa sibilisasyon, ang ating mga ninuno kung gayun ay nagkaroon ng accomplishments na higit pa sa nai-credit natin sa kanila. Kahit na sa mga palamuti, ang mga gold ornaments na natagpuan dito ay sopistikadong ginawa at di mapapasubaliang isinuot nang mabikas at elegante.

( Kung mayroong Great Wall of China, Taj Mahal, Angkor Wat at Borobodur ang ibang bansa, anong istruktura ang Pilipinas na maipagmamalaki natin sa buong mundo?)

DOKUMENTONG PANGMADLA

Ang mga kritiko sa pananaw na mayroon tayong prehistoric civilization ay idinidiin ang katotohanan na tayo’y hindi nagtataglay ng mga megalitikong istruktura na magpapatibay sa mga ganoong accomplishments. Ito ay tutuo, hindi tayo nagtayo ng Pyramid, Great Wall, Taj Mahal, Angkor Wat, Borobodur at iba pa. Walang pangangailangan sa ganitong mga istruktura. Sa halip, ang ating mga ninuno ay nagtayo ng hagdang palayan--- isang kahangahangang nagawa sa larangan ng engineering- pagkat ito ay bahagi ng kanilang estratehiya upang mabuhay.

Sabihin man na habang ang mga megalitikong istruktura ay maaaring bumalot sa imahinasyon, maaari rin nilang palamlamin ang diwa pagkat kadalasan, ang mga ito ay produkto nang paghihirap ng tao. Ang mga ito ay buhay na simbolo nang kalupitan ng tao sa kanyang kapwa. Daan-daang alipin at libu-libo ang namatay upang maitayo lamang ang mga istrukturang ito. Sa ibang salita, ang mga monumento sa pangkalahatan ay tagapag-paalala nang pagpapasya ng tao na makapagkaloob ng dignidad sa sangkatauhan at kung gayun ang pagsasaalang-alang dito bilang pangunahing criteria ng accomplishments ay isang maling desisyon

Ang ating Rice Terraces ay makakatindig bilang accomplishments sa megalitikong istruktura. Subalit ang mga ito ay hindi ginawa para sa pagsasakripisyo ng tao, ang mga ito ay itinayo for human survival. Kung ganoon, sa usapin ng higher virtues, ang ating mga ninuno ay sensitibo na sa mas pundamental at universal na pamantayan ng sibilisasyon.--ang paghahangad sa mga layuning panlipunan para mabuhay ang mga tao.

Ang kakulangan sa espasyo ay pipigil sa atin sa paglalarawan nang detalyado sa mga accomplishments ng ating mga ninuno. Gayunman, maaaring sabihin na kung ang sibilisasyon ay bibigyang kahulugan bilang kaayusang panlipunan na nagtataguyod nang kultural na paglikha, ang ating mga ninuno ay naka-accomplish nang higit pa. Ang mga mananalaysay ay nagkaisa sa kanilang tala na ang ating mga ninuno sa pagdating ng mga Kastila ay mayroon nang kumplikadong sistemang legal. May batas na sila sa pampubliko at pribadong pag-aari, mana, kasal, obligasyon, crime against property, at sa maraming dako ng personal at institusyonal na pagkilos o gawi. Mayroon silang pamahalaan sa anyo ng Barangay, sistema nang pagsusulat at alpabeto sa anyo ng Alibata at natamo ang napakataas na literacy rate. Mas complex ang kanilang relihiyon kaysa sa mga mananakop. Ang kanilang kultural na paglikha ay nag-uugat sa licha, sa dekorasyon ng ceramics, sa disenyong arkitektyural ng mga bahay at sa pagta-tattoo. Walang nasa checklist ng ibang sibilisasyon ang hindi tinataglay,
hinangad o natamo ng ating mga ninuno, maaaring higit pa! Ang lahat ng mga kilalang criteria para sa sibilisasyon ay nakamtan at walang dahilan kung gayun, na pagkaitan ang ating mga sarili nang karangalan bilang sibilisado bago dumating ang mga taga-Kanluran.

MULING PAGBIHAG SA ATING TADHANA

Hanggang hindi natin kinikilala ang ganitong mga accomplishments at gawin itong mga bahagi nang kamalayang Pilipino, hinding-hindi tayo makakabawi sa ating kaisipang kolonyal at ang Pilipino ay mananatiling naghahanap sa kahulugan ng kanyang tadhana…Kailangan nating makabawi mula sa ating” Cultural AmnesIa “. Ang ganitong kawalan ng aydentidad sa ating pambansang pamana ang responsible sa karamihan nang kawalan natin nang kakayahan upang makamit ang KADAKILAAN.

1. Ipinagkait natin sa ating mga sarili ang mandate to greatness nang tinanggap natin ang isang pangkasaysayang alegasyon na ang ating kultura ay isang hiram at unang ibinigay sa atin ng mga sinasabing immigrating pre-historic people at sa kalaunan ay nang mga panginoong kolonyal.

2. Itinanggi natin sa ating mga sarili ang karapatan sa kadakilaan nang ipinagkait natin sa ating sarili ang isa sa ating kontribusyon sa mga Henyo ng sangkatauhan sa pamamagitan nang pagtawag kay RIZAL bilang pride of the Malays sa halip na pride of the Filipinos at hayaang tanggapin ito ng mundo.

3. Isinuko natin ang karapatang tumindig bilang kapantay ng ibang lahi nang tanggapin natin ang isang kasaysayan na nagtatala ng ating mga pagkatalo sa halip na pagkapanalo.

4. Pinaguho natin ang ating hangarin sa kadakilaan nang patuloy tayong nanangan sa ating mga kahinaan sa halip na sa ating lakas at mga achievements sa sibilisasyon.

5. Nabigo tayong matamo ang kadakilaan sapagkat lagi nating tinitingnan ang ating sarili sa negatibo sa halip na sa positibong paraan.

Sa ganitong konteksto kaya dapat tayong maghanap ng mga bagong daan ng pagbabago sa ating mga sarili. Ang ating pananaw sa hinaharap ay nakaugat sa larawan ng ating nakalipas, sa ating pananaw sa kasalukuyan at sa ating pride of ourselves…

Sapagkat itong kamalayang ito sa ating achievements ang makakasukat sa ating mga kakayahan bilang mga tao at tiyakin ang pundasyon ng ating mga kontemporaryong institusyon upang tayo ay makatindig nang higit sa iba…Sa paggawa nito, tatlong mapagpipilian ang bukas sa atin:

1. Panatilihin ang status quo at hayaan ang karanasang kolonyal na humubog sa ating pananaw dahil sa ito ay patuloy na nagkakahugis sa kasalukuyan.
2. Makipagbuno sa suliranin nang pambansang aydentidad sa termino ng mga huwarang nabalangkas mula sa western experience.
3. Isulat ang “script” ng ating sariling destiny at maging pangunahing taga-ganap sa halip na maging kiming tagamasid sa entablado ng pambansang pag-unlad at pagtatayo ng bansa.

( Ang ikatlong option ang dapat nating piliin upang tayong mga Pilipino, bilang isang lahi ay maging panginoon ng pagbabago at hindi na lamang manatiling biktima ng pagbabago.)

For any comments/ Suggestions pls text 09192869948

AKO AY PILIPINO ni Kuh Ledesma

2008-06-23T02:41:00.001-07:00

SINTA

2008-06-23T02:30:00.001-07:00

PILIPINISMO- Sulong sa KADAKILAAN!

2008-01-22T21:31:00.001-08:00

2007-11-20T16:10:00.000-08:00

ANG BATAYANG PANANAW AT PANININDIGAN PARA SA
DEMOKRASYANG PILIPINO

ni Robert Fabregas

Ang kasalukuyang krisis panlipunan na kinakaharap ng ating bansa at digmaang IDEOLOGICAL na isinusulong ng iba’t-ibang mga armadong grupo dito saating bansa ay may solusyon. Ito ay ang pagtangan sa angkop na IDEYOLOHIYA. Kung ideological ang labanan, dapat na armado din ang ating hanay ng isang mas superyor na ideyolohiya. Ang ideyolohiya ay ang tulay na nag-uugnay sa mga tyorya at pagsasapraktika. Ang lahat nang maunlad na bansa sa daigdig ay may ideyolohiyang tinaglay ang mga mamamayan na naging pundasyon sa pagdakila at pagkakaisa ng kanilang bansa.

Ang bansang HAPON ay nagtataglay ng SHINTOISM na kaisipang sila ay nagmula sa Haring ARAW at superyur na lahi. Ito ang naging dahilan upang maging, hanggang sa bingit nang pagkatalo noong WW-II, ang kanilang mga magigiting na mandirigma ay naglunsad ng KAMIKAZE, Assault at suicide operations upang mapanatili ang kanilang Respeto sa Sarili at Dignidad. Ang kanilang mga pinuno sa digmaan o mga nagkamaling lider ay nagsagawa ng HARA- KIRI upang mahugasan ng kanilang dugo ang kahihiyan at nahubdan nilang karangalan. Ito rin ang naging susi, upang mismong ang mga ina ng mga sundalong nakidigma ay mas hinangad pang mamatay sa larangan ang kanilang mga anak, kaysa sa umuwing talunan. Ang paniniwalang sila ay superyur ang naging tulay upang muling bumangon ang JAPAN mula sa abo ng digmaan at ngayon ay nangunguna na sa larangan ng ROBOTICS, Electronics, Car manufacturing at antas ng ekonomiya.

Ang mga ALEMAN ay inudyukan ng THIRD REICH at MEIN KAMPF ni HITLER na nag-inspire at nagmotivate sa kanila upang palakasin ang kanilang bansa, bawiin ang kanilang dangal sa pagkatalo sa WW-I at sakupin ang EUROPA. Ang mga AMERIKANO ay ginabayan ng LIBERTARIAN IDEOLOGY na naging dahilan upang putulin nila ang pagiging anak lamang ng ENGLAND.

Sa paggabay ng isang KAISIPANG PILIPINO (Ideyolohiyang Pilipino) lamang tayo magkakaisa, aangat at malilinaw sa ating mga isipan kung ano talaga ang interes na para sa sambayanang Pilipino sa larangan ng Pulitika, Edukasyon, Ekonomiya at Kultura.
Base sa pagkakaisang ito sa linyang pang-ideyolohiya ay makakapagpasya tayong tahakin ang landas ng tunay na pagbabago at pag-unlad. Magkakaroon tayo nang kahandaan na isulong ang isang Demokratikong Pagbabagong Pilipino.

ANO BA ANG IDEYOLOHIYA?

Ang ideyolohiya ay ang pinag-isang mga paninindigan, mga tyorya at mga layunin na may panlipunang saklaw at nagsisilbing kabuuan ng isang socio-political na programa. Ang ideyolohiya ay umiigpaw sa mga pang-indibidwal na alalahanin sa pamamagitan nang pagtatatag ng isang pangkalahatang takdang layunin para sa grupo ng mga indibidwal na nabubuhay sa isang partikular na lipunan.

Sa kabuuan, ang ideyolohiya ay isinasaad ang panlipunang pakay ng mga indibidwal, ang batayan hindi lamang para tiyakin ang katiwasayan sa lipunan kundi para sa pagsingkaw ng mga kaisipan at masidhing damdamin ng mamamayan tungo sa pangkalahatang kapakanan.

BAKIT KAILANGAN ANG IDEYOLOHIYA PARA SA PILIPINO?

Ang kasalatan sa ideyolohiya ang sumiphayo sa pinakamabuting mithiin ng mamamayan. Tayo ay walang pagkakaisa at watak-watak dahil walang iisang ideyolohiya na nagbibigkis sa ating mga mithiin. Sa ating paglalayag sa dagat ng kabansaan, ang ating bangka ay nananatiling hinahagupit ng sigwa nang kawalan ng pagkakaisa. Walang direksyon at nagkakanya-kanya tayo ng pagsagwan kung kaya’t patuloy na napapalayo ang ating bangka sa Daungan ng Kadakilaan at Katiwasayan.

Maging sa kasaysayan, ang Rebolusyong 1896 ay hindi ganap na nagtagumpay dahil walang pang-ideyolohiyang interes na higit na masaklaw sa paksiyonal o pampangkat na interes. Kung ang pamunuan ng Rebolusyong 1896 ay nagkaroon nang mapagkaisang ideyolohiya; disin sana’y nakibaka sila para sa mga layuning pangkalahatan at hindi pinairal ang rehiyonalismo o pansariling kapakanan. Sapagkat nasa ubod ng lahat ng ideyolohiya, ay mga saligang palagay tungkol sa kalikasan ng daigdig, ng lipunan, kalikasan ng tao, pulitika, kabuhayan, moralidad at pang-araw-araw na gawain o pamumuhay.

Ang ideyolohiya ay nagtuturo sa atin na tayo ay dapat kumilos alinsunod sa prinsipyo at hindi dahil sa lantay na opurtunismo.

Sa tagal nang tuwiran at di-tuwirang pagkakasakop at pagkakabusabos, tayong mga PILIPINO ay lubusang nahati lalo na sa kaisipan at damdamin. Ang pagkakahating ito at pambubusabos ay nagdulot nang kasalukuyang mga krisis sa pulitika, kabuhayan at kultura. Isang ideyolohiya lamang na matatawag na atin ang maaaring magbigkis sa ating mga isipan na siyang tututol at aktibong sasalungat sa mga kilabot na puwersa ng kadiliman na ngayo’y naghahari at nagsasamantala sa ating lipunan.

ANONG URI NG IDEYOLOHIYA ANG KAILANGAN NG MGA PILIPINO?

Ang isang tunay at makabuluhang ideyolohiya ay sumisibol mula sa mismong kalikasan nang panlipunang reyalidad. Ito ay dapat na mayroong pangkasaysayang saligan kagaya ng rebolusyong 1896 na pinamunuan ni GAT Andres Bonifacio.. Sa panahon ngayon, walang bansa ang maaaring umunlad na walang sariling ideyolohiya: at kung magtataguyod tayo ng ideyolohiya, kailangang ito ay IDEYOLOHIYANG PILIPINO at hindi ibang ideyolohiya: 1) sapagkat kalutasang PILIPINO ang kailangan nating ilapat sa mga suliranin sa PILIPINAS at sa Lipunang Pilipino. 2) Dahil talos natin sa ating kasaysayan na kailanman ay hindi magsisilbi sa kapakanang PILIPINO ang alinmang DAYUHANG IDEYOLOHIYA. 3) Sapagkat mula sa mayamang kaban ng ating mga karanasan ay napakaraming ideyang sumisibol at naghihintay na lamang para gamitin at paunlarin.

Dapat nating tandaan na ang isinusulong ng Ideyolohiyang Pilipino ay pagkakaisa, hindi ang tunggalian ng uri! Hindi dapat na klasipikahin ang lipunang Pilipino batay sa antas ng kabuhayan, hanap-buhay at pinag-aralan. Mismong ang Kalikasan ng Mundo ay nagtatakda nang pagkakaugnay at Harmony ng lahat ng bagay at nilalang. Maging ang ating mga daliri sa kamay ay hindi pantay-pantay subalit may kanya-kanyang gamit at kumakatawan sa kabuuan. Lisyang linya din na paigtingin at isangkalan ang tunggalian ng mahirap at mayaman sapagkat ito ay tyoryang salat sa pagsasaalang-alang sa lohika at rasyonal na pangangatwiran.

Hindi monopolyo ng mga mayayaman ang kasamaan at hindi rin laging mahihirap ang nasa katuwiran. Ang tunay na Kalayaan ay nagsisimula sa pagkakaroon ng kamulatan, kamalayang panlipunan at pagsusulong ng internal na pagbabago sa ating kaisipan. Ang tunay na pagbabago naman ay nag-uugat sa pagbabago ng ating diwa at sarili. Kasunod ng kamulatan ay ang pagsasaalang-alang sa pampangkalahatang interes at pambansang kapakanan. Ang itaas na bahagi ng lipunan ang dapat na manguna sa radikal na transpormasyon ng lipunan upang maiwasan ang marahas at madugong tunggalian. Kapag ang bumalikwas ay ang masa, magiging madugo ang resolusyon ng tunggalian.

Kung uuriin natin ang Lipunang Pilipino, dapat na sa pagitan nang MABUTI at MASAMA. Mabuting PILIPINO ka ba o MASAMA? Makatarungan ka ba o di- makatuwiran? Kayo, saan kayo kabilang? Saan kayo papanig?

Ako ay Pilipino

2007-08-09T22:08:00.001-07:00

Lumuha ka aking Bayan MV

2007-08-07T00:26:00.000-07:00

2007-07-18T00:53:00.000-07:00

Masukal na daan, mga himig ng kalayaan

Madilim ang gabing iyon, halos wala akong makitang bituin sa kalangitan. Ni mga alitaptap na dati ay dumadalaw sa punong sampalok sa aming bakuran ay wala. Marahil ay nagtampo dahil kung minsan ay hinuhuli at binubulabog ko sila.

Tanging ang mga kuliglig ang naririnig ko, mistulang mga musikerong bihasa sa pagtugtog ng kanilang mga awitin. Malamig ang simoy ng hangin. Magkakatapusan na kasi ng Nobyembre. Nanunuot ang haplos ng hangin sa aking kalamnan. Pusikit na karimlan ang sa aki’y nakatambad, hindi ko man lang mabanaagan ang aming bukirin.

Hind kaginsa-ginsa’y isang daing ang aking narinig. Sumilip ako sa silid ng aking mga magulang, tulog naman sila. Muling pumailanlang ang panghoy. Asap mo ay dumaranas ng ibayong paghihirap, kailangang-kailangan ng tulong.

Kinuha ko ang munting sulo at bumaba ako sa aming bakuran. Nagmumula ang panaghoy sa may dakong bukirin. Sinundan ko ang pinagmumulan ng mga daing, masukal ang daang aking binabagtas. Naramdaman kong may mga tumusok sa aking mga paa, maraming tinik at siit.

Itinanglaw ko ang munting sulo na nagdudulot ng mapusyaw na liwanag. Maraming tinik ang bumaon sa aking mga paa. Maraming dugo ang dumaloy mula sa aking mga sugat. Mahapdi, masakit...

Nagpatuloy ako sa paglalakad na ang tanging tanglaw ay ang sulo. Walang tigil ang pagdaloy ng dugo mula sa aking mga sugat. Mapulang-mapula, tiniis ko ang hapdi at kirot. Napansin kong ang mga dugong dumaloy, ang mga luhang pumatak mula sa akin ay dumidilig sa mga tanim sa bukirin, dumadaloy sa mga bitak ng lupa. Sa bawat patak ng luha at dugo ay may mga munting binhi na sumisibol.

Hindi naglaon ay sinapit ko ang lugar na pinagmumulan ng panaghoy. Isang babaeng nakahadusay sa lupa ang aking nasilayan. Napansin ko ang mga tanikalang nakagapos sa kanyang mga kamay at paa. Ang kanyang buong katawan ay may mga galos at sugat, may mga pilat na simbolo ng kapaitang dinanas. Mapanglaw ang kanyang mukha, malamlam ang kanyang mga mata. Yayat ang kanyang katawan, ang kanyang damit ay gula-gulanit subalit napansin ko ang mga kulay nito. Pula, puti at saka bughaw.

Agad ko siyang nilapitan upang tulungan. Mabilis ang pagdaloy ng dugo mula sa kanyang mga sugat sa noo at dibdib. Pinunit ko at hinubad ang aking damit at itinali sa kanyang noo upang maampat ang pagdaloy ng dugo.

“Mabuti’t dininig mo ang aking panaghoy, ang aking daing...”, mahina at puspos ng paghihirap ang mga katagang namutawi sa kanyang mga labi.

“Tungkulin ko pong damayan ang sinumang nangangailangan.” ang tugon ko sa kanya.

“Marami na ang nakarinig sa aking mga daing, sa aking mga panaghoy. Subalit iilan lang ang tumugon. Ang iba naman ay hindi na nagpatuloy sa pagtahak sa masukal na landas. Nangatakot sila at nanghina ang loob dahil sa mga tinik sa daan.” Mahina at gumagaralgal na ang kanyang tinig.

“Sino po ang mga tampalasang may kagagawan nito sa inyo? Bakit po kayo nagkaganito?”, labis ang aking pagtataka kung bakt niya sinapit ang masaklap niyang kalagayan.

“Ang mga banyaga at mga anak kong nagtaksil sa akin, ilang daang taon na nila akong pinahihirapan. Ang agilang tuso, ibinabaon niya ang kanyang matatalas na kuko sa aking lalamunan..., patuloy naman akong sinusugatan at hinahambalos ng karit at maso”, nanghihina na siya subalit pinipilit pa rin niyang bumangon. Inalalayan ko siya at pinasandal sa malaking puno ng manggang htiik sa bunga. Dilaw na dilaw ang mga bunga ng puno subalit huli na ng mapansin kong ang lahat ng bunga ng mangga ay bulok na at inuuod.

“Wala po bang nagtanggol sa inyo?”, nagugulumihanan ako sa kanyang mga sinasabi. Maaaring ang dahilan ay ang kanyang mga sugat sa katawan, kaya’t may pasubaling nawawala na siya sa kanyang sarili, sa katinuan.

“Marami na sila, Si Andres, Si Jose, Si Jacinto, Luna.. subalit pinaslang din sila, ang masakit, si Andres at Luna ay pinatay ng sarili din nilang mga kapatid. Ang mga nagtaksil kong mga anak ay nakipagtulungan sa mga banyaga upang mailugso nila ang aking dangal at puri. Kapalit ng ilang pirasong pilak ay ipinagkanulo nila ang kapakanan ko at ang kalayaan ng kanilang mga kapatid. Salamat at may anak pa akong kagaya mo, handang dumamay at ako’y tulungan...”, saklot ng pangkamangha ang aking pagkatao ng mga sandaling iyon.

Hirap na hirap na ang babae sa pagsasalita subalit ang mga mata niya ay kasasalaminan ng ibayong katapangan. May mensahe siyang nais na ipaabot sa akin. Isang mensaheng nadarama kong unti-unting lumulukob sa aking puso at diwa.

“Tiniis mong landasin ang matinik na landas upang ako ay saklolohan. Tunay kang anak ng bayan. Hindi mo ininda ang mga sugat mo. Bagkus ay ang sugat ko pa ang iyong hangad na lunasan...”.

“Huwag na po kayong magsalita, makakasama po ito sa kalagayan ninyo. Tara na po, aalalayan ko kayo papunta sa aming bahay upang magamot kayo.” , hinawakan ko siya sa braso upang alalayan para makatayo.

“Huwag na anak, maraming salamat sa tulong mo at pag-aalala subalit kailanman ay hindi maghihilom ang aking mga sugat. Habang ang mga dayuhan ay naghahari, habang ang mga makapangyarihan sa lipunan ay bumubusabos sa mga dukha, umaapi sa mga walang lakas at mga kapuspalad... hindi maaampat ang pagdaloy ng aking dugo. Habang ang katarungan sa lipunan ay nilalambungan ng dilim, nililimas ng mga tiwali ang laman ng kabang-bayan at inaabuso ng mga gahaman ang kanilang posisyon, patuloy na magdurugo ang aking puso. Habang hindi nakakalag ang mga tanikala ng IMF-World Bank, Globalisasyon, WTO-GATT at colonial mentality sa aking mga kamay at paa, habang ang mga Anak ng Bayan ay hindi nagbabangon; patuloy na nag-aatubiling landasin ang daan ng pakikitalad sa lakas ng paninikil, ako ay patuloy na malulugmok...” banayad ngunit puspos ng hinanakit ang kanyang tinig.

Pinagmasdan ko ang kaanyuan ng aking kausap na sakbibi ng kasiphayuan at pighati. Ang kanyang mahabang buhok ay nilalaro ng banayad na hangin, sa kabila ng kanyang sinapit, nasasalamin ko pa rin sa kanya ang walang katulad na kagandahan na hindi napakupas ng panahon at mga pagsubok sa buhay. Ilang saglit lang ang lumipas, biglang nagliwanag ang dakong Silangan. May mga tinig akong naulinigan sa may di kalayuan. Maraming tinig, magagandang himig!

“Ano po ang mga iyon?”, puspos ng pagtataka ang aking tanong.

Ibinaling niya ang kanyang mukha sa dakong Silangan. May sumilay na ngiti at pag-asa sa kanyang hapis na mukha. “Sila ang mga Anak ng Bayang nauna sa iyo sa pagtahak sa landas na ito. Sila ang mga nag-alay ng kanilang sarili para sa aking kalayaan. Ang mga liwanag ay nagmumula sa kanilang mga sulo na tumatanglaw sa karimlan. Ang kanilang tinig ay simbulo ng bayang bumabangon, sa kanilang pagtindig ay muling manunumbalik ang aking lakas. Humayo ka anak, tahakin mo na ang kanilang dinaanang landas. Huwag kang manghihina sa mga pagsubok at balakid na iyong makakaharap sa iyong paglalakbay, sa mga tinik at siit. Sumama ka sa kanila upang madagdagan ang aking lakas. “ nagsusumamo ang tinig ng babae.

“Ngunit di ko po kayo kayang iwanan sa ganyang kalagayan...” ang nag-aatubili kong katugunan.

“Humayo ka na, huwag mo akong alalahanin. Tumuloy ka na sa landas na kanilang tinahak. Ahhhhhh...”, muli siyang nalugmok sa lupa. Agad ko siyang sinaklolohan subalit tinabig niya ang aking mga kamay. Pilit niyang itinaas ang kanyang kanang kamay at itinuro ang nagliliwanag na silangan.

Dinampot kong muli ang munting sulo. Nag-ibayo ang ningas nito kaalinsabay nang pagkapawi rin ng aking pag-aalala at pag-aalinlangan. Inaninag ko ang landas na aking tatahakin, buo na ang aking loob at paninindigan. Muli kong nilingon ang babaeng nakahadusay subalit para siyang bula na naglaho sa kanyang kinalugmukan. Isang watawat ng PILIPINAS ang nasa lupang kinabagsakan ng babae.

Bigla ang pagdaloy ng reyalisasyon sa aking Diwa. Biglang nagliwanag sa akin ang lahat. Masuyo kong dinampot ang watawat ng Inang Bansa. Itinapat ko iyon sa aking dibdib kaalinsabay ng pagpatak ng aking mga luha at pagkuyom ng kanan kong kamao. Patuloy kong binagtas ang masukal na daan. Muli ay naramdaman ko ang mga tumutusok na tinik sa aking mga paa. Pumapatak na naman ang luha at dugo sa tigang na lupain subalit sa pagkakataong ito, Sulo ng Diwang Pilipino na ang aking itinatanglaw sa karimlan... palakas ng palakas ang mga naririnig kong tinig, sigaw at himig, Malapit na, malapit na ako sa Milyong aninong umaawit ng himig ng kalayaan...

RFabregas
1988 unang naisulat
revised 2007
Lalawigan ng Rizal

2007-07-17T01:35:00.000-07:00

BATINGAW NG BAYAN RADIO PROGRAM
DZRM 1278 Khz AM Band
10:00-11:00 Am every Sunday

ANG AMING BATAYANG PANININDIGAN

1) Itinuturo ng ating pambansang interes bilang mga PILIPINO na lahat ng ating ispiritwal, moral, intelektwal, likas, pisikal at makataong kayamanan ay pag-aari ng mga Pilipino lamang at hindi ng kung sinupaman. Ang kayamanang ito ay dapat na nasa kumpletong kontrol, pag-aari at pamamahala ng mga tunay na PILIPINO.

2) Ang isang PILIPINO ay ipinanganak dito sa PILIPINAS o sinumang ang kanyang mga magulang ay PILIPINO, o sinumang tao na pinili niyang tumira dito sa ating bansa at nanumpa hanggang kamatayan nang kanyang katapatan sa PERLAS NG SILANGAN. Siya ay nabubuhay, nagtatrabaho, lalaban at mamamatay para sa Pambansang Kapakanan ng ating lahi.

3) Ang Pilipino ang siyang dapat na maghari sa bansang PILIPINAS sa lahat ng aspeto ng kanyang pambansang buhay. Ngayon, siya ay alipin sa sariling bayan, katulong at alila sa ibang bansa. Siya’y iskwater, walang sariling lupa samantalang pag-aari ng mga banyaga at simbahan ang mga magagandang lupain at espasyo sa mga lunsod at kanayunan. Ang PINOY ay taga-igib ng tubig, atsoy, alila at tagasibak ng kahoy sa sarili niyang bansa; mga utusan, tsuper, hardinero, sekyu, prostitute, call boy at palipasan ng libog o laruang manika lamang ng mga dayuhan. Dapat tayong kumilos at magpakasakit upang mabago ang ganitong kalagayan. Tayo, bilang mga Pilipino ay dapat nang sumulong sa landas tungo sa kadakilaan.

4) Tayong mga Pilipino ay may ideyolohiya, ang DIWANG PILIPINO o PILIPINISMO na bunga ng ating makasaysayang pakikibaka para sa kalayaan at kabansaaan na nagsilbing mitsa ng Himagsikang 1896 laban sa mga mananakop na Kastila. Wakasan na natin ang kabulaanang isinalaksak sa ating diwa ng mga banyaga na tayo, bilang isang lahi ay walang sariling ideyolohiya. Sinadya itong gawin ng mga dayuhan upang mapanatili sa ating sikolohiya at kaisipan ang mababang pagtingin sa ating mga sarili, sa ating dignidad at kakayahan bilang isang lahi, hangad nilang tayo ay manatiling bihag ng isang “PAMBANSANG INFERIORITY COMPLEX”.

Ang pagkabuo ng isang pambansang kamalayan at kabansaan noong 1896 ay isang malinaw na patutoo na tayo, bilang isang lahi, ay may sariling pambansang ideyolohiya na umigpaw mula sa abo ng mapanghating rehiyonalismo. Ang isang bansa ay hindi mabubuo kung walang sistema ng mga paniniwala, mga minamahalaga at mga adhikain na gapiin at labanan ang mga dayuhang mananakop. Noong 1896, napakilos ang mga materyal at kayamanang pantao upang maitayo ang isang rebolusyonaryong pamahalaang Pilipino sa ilalim ng Saligang Batas ng Malolos.

5) Ang mga elemento ng ideyolohiya ay nandiyan lahat sa Diwang Pilipino, sa ating kasaysayan, sa ating pilosopiya sa buhay, sa mga sinulat ng ating mga bayani, mga pantas at marurunong, sa mga payak na kasabihan at salawikain ng sambayanan, sa ating saligang batas, at sa ating mga pinaiiral na batas ng lipunan. Ang mga balyus na nakapaloob sa ating ideyolohiya’y siyang tema at mga paksang paulit-ulit na nababanggit sa mahigit na 200 pag-aalsa laban sa mga Kastila, sa Rebolusyong 1896, sa ating madugo at magiting na pakikidigma laban sa mga mananakop na Amerikano at mga Hapones. Kasama ng ating mga layunin, adhikain at mga pangarap, ang mga ito ay nananatiling rebolusyonaryo ang karakter at tungkulin sapagkat hindi pa tayo ganap na malaya sa larangan ng ekonomiya at pulitika.

6) Ang pambansang interes ay kailangang nasa ubod ng isang Demokratikong Pagbabagong Pilipino na ginagabayan ng gabay pangkaisipan na Diwang Pilipino. Ang kahulugan nito, ang PILIPINO ang siyang tanging may tangan ng kapangyarihang pampulitika na malaya sa kontrol, maniobra at manipulasyon ng anumang dayuhang lakas, mga oligarko, Burgesya-Kumprador at mga lokal nilang kasabwat. Kailangang tayo, tayong mga Pilipino ang dapat na dominanteng puwersang pangkabuhayan na may ganap na kontrol at hindi kahati lamang ng buong ekonomiya ng bansa o ng lahat ng mga sangay nito.

7) Tayong mga Pilipino ang siyang dapat na naghahari dito sa ating bansa sa larangan ng kultura, wika, sining, musika, pintura, agham at teknolohiya, mass print at broadcast media, pelikula, TV Programs, recording industry, kontrol sa pagpapalimbag ng mga aklat pangkasaysayan, magazines at pahayagan. Dapat nating makontrol ang mga susing industriya kagaya ng langis, bakal, kemikal, telekomunikasyon, elektroniks, pagmimina, paggawa ng gamot, etc., at maging sa importasyon at eksportasyon ng mga produkto dito sa Pilipinas.

8) Ang pambansang interes ay kailangan na laging nasa kamalayan ng lahat ng Pilipino. Kaya’t maging ang proseso nang pakikipag-ugnayan, paghubog sa karakter, pag-uugali’t personalidad ng isang indibidwal--- mula sa sinapupunan ng isang INA hanggang sa libingan ay dapat na maidiin at makintal ang pambansang kapakanan. Kailangang maisingkaw sa pakikipag-ugnayang ito ang pakikiisa ng pamilya, simbahan, paaralan at ng pamahalaan.

9) Tinitiyak at tinutukoy ng ating pambansang interes ang teritoryong sakop ng Pilipinas sa lupa, hangin, karagatan at maging ang Sabah Claim ng Sultanate ng Sulu. Gamitin natin at ipagtanggol ang ating soberenya laban sa sinumang nanghihimasok sa ating pamahalaan at kabansaan.

10) Ang soberenya’y mula sa mga Pilipino at ang lahat ng kapangyarihan ng pamahalaan ay nagmula sa mamamayang Pilipino. Nasa ubod ng Diwang Pilipino ang lubusang pagkontrol ng mga Pilipino sa ating pamahalaan na malaya sa dikta at impluwensya ng mga dayuhan.

11) Kaakibat ng pambansang interes na sa pamamagitan ng Diwang Pilipino ay mapigilan natin ang panunulsol ng mga dayuhang lakas na ginagabayan ng mga banyagang ideyolohiya upang magpatayan tayong mga Pilipino. Pilipino laban sa kapwa Pilipino. Pinopondohan at inuudyukan ng mga banyaga ang ibang mga armadong grupo upang magsagawa ng internal na tunggalian at ipatupad ang divide and rule na taktika laban sa atin. Ang mga dayuhan din ang nagbibenta at nagsu-supply ng mga mapamuksang armas sa ating mga Pilipino. Nagpapatayan tayo, magkakadugo, magkakalahi, magkakapatid...habang ginagahasa naman ng mga dayuhan ang ating likas na kayamanan at binubusabos ang ating lakas paggawa( labor force).

12) Nasa ating pambansang interes, sa ilalim ng Diwang Pilipino na tayo ay magkaisa sa isang ideyolohiya tungo sa isang mapayapang pagresolba ng ating salungatan. Kadalasan, ang pinagmumulan ng mga tunggaliang ito ay likha rin ng mga banyaga. Layunin natin na mapigilan at matapos na ang pagpapatayan nating magkakalahi, Kristiyano man o Muslim, tayo ay magkapit-bisig na upang isulong ang isang tunay at maka-Pilipinong pagbabago sa ating bansa.

13) Higit sa lahat, ang ibig sabihin ng pambansang interes ay ang kapakanan ng mayoryang Pilipino. Ang hanay ng mga magsasaka, mangingisda, manggagawa, propesyonal, sundalo, pulis, kabataan atbp.,, hindi ng isang maliit at maimpluwensyang bahagdan lamang ng populasyon na laging nakikipagsabwatan sa mga dayuhan dahil sa pangkabuhayan at pansarili nilang kapakanan. Ang MASA ng sambayanan ang tumutugon sa kahulugan ng pagiging PILIPINO.

14) Itinuturo ng DIWANG PILIPINO na tayong mga Pilipino ay may kakayahang mamulat ay maunawaan kung ano ang ating interes bilang isang lahi, tayo ay may kakayahang hubugin ang ating tadhana sa tulong ng Poong Maylikha upang maitayo ang isang malaya, malakas, maunlad at dakilang bansa, ang PILIPINAS.

16 Marso 2003

RFabregas
Program Host

Ang Kasaysayan ng Pilipinas sa Pananaw ng Pilipino

2007-06-14T23:26:00.000-07:00

Kahalagahan sa pag-aaral ng kasaysayang Pilipino

Higit nating mauunawaan ang kasalukuyan kung alam natin ang nakaraan, mabibigyan natin ng konkretong balangkas ang hinaharap kung mayroon tayong analitikal na pagtatasa sa kasalukuyan na malaya sa panatisismo at anumang sariling paghuhusga o pagkiling.

Ang paninindigan natin at pananaw sa kasaysayan ay kailangang maka-PILIPINO. Ang ibig sabihin nito, ang pag-aaral sa kasaysayan ay kailangang isaalang-alang; una at higit sa lahat ang interes ng lahing Pilipino. Hindi rin dapat na panghinayangan ang maaaring pagkawala ng mga kaibigan, gaano man sila kayaman at makapangyarihan; hindi rin dapat umiwas sa pagsalunga sa mga institusyon na nagsisilbing sagabal sa radikal na transpormasyon ng lipunan. Ang pag-aaral ng kasaysayan ay dapat maging kagaya ng isang mangagamot na nag-oopera ng kanyang pasyenteng may tumutubong kanser, mga kanser ng lipunan.

Ayon kay Renato Constantino, “Dating bumihag sa ating mga kaisipan sa pamamagitan ng sinadyang panghuhuwad at palsipikasyon ng tiyak na mga pangyayari na baguhin ang anyo ng mga banyagang nagmalupit at gumamit sa atin (kasama ang kanilang lokal na kakutsaba) sa pagiging altruistic at mapagsakripisyong mga kapareha.”(Insight and foresight, p.3 1977)

Pananakop ng mga Kastila
Who discovered the Philippines? Ito ang karaniwang tanong noon sa mga estudyante ng kasaysayan. Si Magellan!! Ang may katiyakang katugunan ng mga estudyante. Umangal ang mga makabayang Pilipino. Mali nga naman iyon. Tayo ay may sarili nang mayamang kultura at tradisyon bago pa man tayo napasailalim sa kapangyarihan ng mga Kastila. Ang sumalaksak ng ganitong kaisipan sa atin ay ang maling edukasyon, mga aklat pangkasaysayan na ang sumulat ay mga dayuhan din at mga Pilipinong naging estudyante nila.

Binago nila ang tanong. Who rediscovered the Philippines? Si Magellan!! Okay na ito, sabi ng mga edukador? Tama na ba ito? Mali pa rin!!

Ang konsepto ng ganitong baluktot na pagtanaw sa ating kasaysayan ang naging ugat ng ating “PAMBANSANG INFERIORITY COMPLEX” at kawalan ng NATIONAL PRIDE/PAMBANSANG DIGNIDAD hanggang sa kasalukuyang panahon. Hindi natin ipinagmamalaki ang kadakilaan ng ating mga ninuno dahil tayo ay nadiskubre o muling nadiskubre lamang ng mga kastila. Mistula tayong mga primitibong tao na nakasuso ang pag-unlad ng sibilisasyon sa mga dayuhan, ito ay isang napakalaking kamalian!!

Sa katotohanan, ang 11 Indicators of civilization ay maunlad na noon pa man, bibigyan natin ang paksang ito nang masusing pagtalakay sa isang hiwalay na paksa at sanaysay ni F LANDA JOCANO.

Ang angkop na pananaw natin sa pagtuntong ng puwersa ni Magellan dito sa Pilipinas noong 1521 ay hindi discovery o re-discovery kundi isang PANANAKOP o INVASION!! Bakit? Upang maipanumbalik natin sa ating sarili ang kagitingan at dignidad nang pagtatanggol ni LAPU-LAPU sa baybayin ng Mactan. May apat na elemento ang invasion: 1. Presence of foreign troops, 2. Armaments, 3. Constant Bombardment, 4. Setting their foot on our native soil. Malinaw, ang lahat ng mga elemento ng invasion ay umiiral o natugunan noon sa labanan sa Mactan.

ANG DIVIDE AND RULE NA TAKTIKA
Nang si Ferdinand Magellan, ang unang nakilalang banyaga na mangangamkam ng lupa sa kasaysayan ng Pilipinas ay tumapak sa ating baybayin, kaagad niyang nakita ang paggalang na iniuukol ng mga kasapi ng barangay sa kanilang mga pinuno, na nagsisilbing magulang sa kanilang mga nasasakupan. Napansin din ng mga mananakop ang mahigpit na pagsunod ng mga nasasakupan sa kung anumang pahayag ng DATU matapos konsultahin ang mga tagapayo o matatandang kasapi ng Barangay.

Hindi nag-aksaya ng panahon si Magellan sa eksploytasyon ng karakter at katangian ng Barangay. Ginamit niya ang Italyanong taktika na hatiin at pagharian (divide and rule) upang matugunan ang interes ng mga kolonyalistang Kastila. Kinaibigan niya ang mga pinuno ng mga pook na kanilang unang napuntahan. Isa sa mga ito si Rajah Humabon, Pinuno ng isang confederation ng walong barangay sa Cebu.

Ikinubli ni Magellan ang tunay nilang motibo, ganoon din ang mga sumunod na lider ng iba pang pangkat ng mananakop gaya ng corrupt na si Miguel Lopez de Legazpi--- ang gawin ang Pilipinas na pangunahing mapagkukunan ng ginto at perlas, mga hilaw na sangkap gaya ng niyog, asukal, tabako, abaka, bulak, kape, atbp; tambakan ng mga tapos na produkto at investment area ng mga labis na kapital ng mga Kastila. Ang isinalaksak sa ating utak ng mga dayuhan mula noong 17 March 1521, na ang layunin nila sa pagsalakay at pagsakop sa Pilipinas ay dahil sa pagpapalaganap ng relihiyong Katolisismo ay isang mapanlinlang na pagbibigay katuwiran. Sa paggamit ng mistisismo at kabanalan ng krus ay kagyat na napaluhod ang mga unang Pilipino. Dala na rin ito ng pagiging labis na relihiyoso ng ating mga ninuno. Sa katotohanan ay sinamantala ng mga prayle ang ating paniniwala sa iisang Diyos(Batahala), mga anito atbp- - sa pamamagitan nang pagsalaksak ng superstucture ng Relihiyong Katoliko sa sinaunang pananampalataya ng mga unang Pilipino. Ang sumunod na mga pangyayari ay ang maramihang conversion ng mga ninuno natin sa Kristiyanismo gaya ng ginawa ni Rajah Humabon at mga kapanalig nito na bininyagan noong April Fool’s Day. Ang lahat ay naganap sa dulo ng binaliktad na krus(espada) at sa pambubomba ng mga baybayin at Barangay.
Sources:Usha Mahajani, Phil Nationalism; Fr. Vitaliano Gorospe S.J., Christian Renewal of Filipino Values; Ramon Tagle, Towards Christian Democracy)

Nang ang mga regular na organisasyong panlalawigan ay naitatag noong ika-17 dantaon, ang mga matataas na opisyal ay mga kastila. Ang mga posisyong inilaan sa mga Pilipino ay ang mga katungkulang gobernadorcillo o municipal mayor at ang sa mga cabeza de barangay o barangay captain lamang. Ang mga Pilipinong ito na iginagalang at pinahahalagahan ng ating mga ninuno ay naging mga mabisang kasangkapan sa 333 taon nang pagsasamantala ng mga Kastila sapagkat sila ang komukolekta ng mga buwis para sa pamahalaang kolonyal at taga-recruit ng mga katutubo para sa forced labor o sapilitang paggawa ng walang bayad.

Ang dating produktibong mga Pilipino sa larangan ng ekonomiya at lipunan ay sapilitang pinaglingkod sa hukbo o pulisya ng mga prayle sa pamamagitan ng mga pangako ng biyaya mula sa kalangitan at naging instrumento nang pandarahas at pagpuksa sa kapwa nila Pilipino. Ang mga kababaihan naman ay natagpuan ang kanilang mg sarili na nagbabayo ng palay o hindi man ay nagwawalis at naghahawan ng mga dumi at damo sa simbahan. Nagsilbi naman ang mga kabataan sa mga prayle bilang mangangahoy,sakristan(gaya ni Crispin at Basilio) o katesista; kasapi ng choir, mga artista sa mga moro-moro o mga dula na naglalarawan sa kanilang mga kapatid na Muslim bilang mga traidor, di-sibilisado, walang Diyos, hurumentadong mga tao atbp.
References: (Mahajani; Constantino, a past revisited)
Noong 1869-70 ay nanungkulan si Carlos Ma. De La Torre bilang gobernador heneral na ang naging bunga ay ang paglaganap ng kaisipang Liberalismo subalit siya ay agad na pinalitan ni Rafael De Isquierdo. Ang pagsupil sa karapatan sa pagsasalita at pamamahayag na dinanas ng mga Pili-pino sa rehimen ni Isquierdo ay hindi pumigil sa kanila upang maghangad ng reporma. Dahil sa nagkaroon sila ng pagkakataon na makilala ang liberalismo sa panahon ni De La Torre, hindi ito nakalimutan ng mga Pilipino at naghangad pa sila ng mas masaklaw na kalayaan.

Sa panunungkulan ni Isquierdo nagkaroon nang pag-aalsa ang mga manggagawa sa arsenal ng Cavite. Ang paghihimagsik ay nagbunga nang pagpatay sa tatlong paring martir na sina Gomez, Burgos at Zamora. Ang paggarote sa mga pari noong 1872 ay hindi nakapigil sa daloy ng adhikain para sa pagbabago. Sa yugtong ito ng panahon ay isinilang ang Propaganda Movement at siyang naging mitsa nang pagsiklab ng rebolusyong 1896.

Samantala, ang Industrial Revolution na nagsimula sa England ay umabot na rin sa Estados Unidos. Ang Amerika noong 1875 ay may labis na gawang produkto na sobra sa pangangailangan ng mga Amerikano at higanteng kapital na labis sa pampuhunang pangangailangan sa US. Gaya ng mga Industriyalisadong Bansa, ang Amerika ay nangangailangan ng mga hilaw na sangkap na mahalaga sa industriya nito. Kailangan nila ang mga bagong palengke sa ibang bansa para sa mga tapos na produkto. Ang mga Amerikanong mangangalakal at magbabanko ay naghahanap ng pagkakakitaan sa ibayong dagat upang magtayo ng mga bagong negosyo at murang lakas paggawa.

Noong 1895, sumiklab ang rebolusyon sa Cuba at sa loob nang tatlong taon ay lumagablab ang apoy ng pagtutunggali. Nang panahong iyon, ang mga Amerikano ay may $50 Million na investment sa mga plantasyon ng tabako ay asukal ng Cuba, sa mina ng bakal, riles at mga kompanya ng sasakyang dagat. Ang US- Cuban commerce ay umaabot sa $100Million bawat taon. Umiwas ang mga Katila na makadigma ang mga Amerikano ngunit ang mga nasa sensitibong posisyon kagaya ni Theodore Roosevelt na noon ay Asst. Secretary of the Navy, Henry Cabot Lodge at Alfred Mahan ay naghahangad ng dugo. Ang dahilan sa pagtigis ng dugo ay dumating nang ang barkong USS Maine ay lumubog sa Port Havana kasama ang 90 Negro noong 15 Pebrero 1898. Pinalubog ng mga Kano ang sarili nilang barko upang isisi sa mga Kastila at upang mabigyan ng katuwiran ang panghihimasok ng mga Kano sa labanang Kastila at mga Cubans. Ref:(Carl Becker, History of Modern Europe:Imperialism and World Conflict; US Armed Forces Institute; Harold Faulkner, Tyler Keper, American History: Social and Cultural America, USAFI)

Dalawang buwan ang nakaraan, ang kongreso ng Amerika ay nagpahayag ng pakikidigma sa Espanya. Si Heneral Aguinaldo na pumunta sa Singapore at Hongkong matapos ibenta ang rebolusyon sa halagang Php 400,000.00 sa Biak-na-Bato ay nahimok ng mga Kano na bumalik muli sa Pilipinas at pamunuan ang rebolusyon, gayundin ay makipagtulungan sa mga Amerikano upang mapalaya ang mga Pilipino. Noong 01 May 1898, si Commodore George Dewey ay walang hukbong panglupa upang sakupin ang siyudad ng intramuros, ang upuan ng sentrong pamahalaan ng mga Kastila, kaya’t hinikayat nila si Aguinaldo na paikutan ito habang naghihintay si Dewey sa pagdating ng tropa ng mga Amerikano. Pinutol ni Aguinaldo ang supply ng tubig at pagkain sa Intramuros na nagdulot ng paghihirap sa mga Kastila sa loob ng siyudad.

Hindi matanggap ng mga Kastila ang pagkatalo sa kamay ng mga Pilipino kung kaya’t minabuti nilang makipagkasundo sa mga Kano (na kakulay nila) sa pamamagitan ng isang Belgian Consul. Naganap ang Mock Battle(huwad na labanan) noong 13 Agosto 1898 kaya’t ang mga rebolusyonaryong Pilipino ay pinagkaitan ng tagumpay na nararapat ay sa kanila napunta. Nilagdaan naman noong 10 December 1898 ang Treaty of Paris at nagbayad ang mga Amerikano ng halagang $20 Milyon sa mga Kastila upang magkaroon ng karapatan ang mga Kano sa Arkipelago. Lumalabas na ang bawat Pilipino noon ay binili ng mga Kano mula sa mga Kastila sa halagang $2 bawat isa. Ref: (Sheridan pp. 63-65; Kasaysayan ng Pilipinas p. 162, Gagelonia-Gagelonia)

Noong 04 Pebrero; ang tropang Amerikano ay sumalakay sa mga kawal Pilipino na nagsilbing simula ng Digmaang Pilipino-Amerikano. Bago nanalo ang imperyalistang US noong 1902, $600 Million ang ginastos ng Amerika at 146, 468 na tropang kano ang nakidigma sa mga Pilipino; isang malinaw na katibayan na hindi natin sila tinanggap sa Pilipinas” with open arms” May 4,000 Kano ang napatay at 3,000 naman ang nasugatan.

Ang mga Imperyalistang mandarahas ay nagsagawa nang pagpaslang sa ating mga kalahi sa maramihang bilang gaya nang pagmasaker sa mga bihag, panggagahasa sa mga kababaihan, pandarambong sa mga bahay at ari-arian; tortyur, pagsusona, concentration camps at ang pagsunog sa Samar.Ref:(Moore-Field Story: Marcial Licauco, The Conquest of the Philippines; Sheridan)

Lumaban ang mga Pilipino sa mga Amerikano mula noong October 1898-April 1902, halos apat na taon. Higit sa panahong ginugol ng mga kano upang lansagin ang puwersang Hapones--- kasing tagal ng Unang Digmaang Pandaigdig.

Gumugol ng anim na buwan ang Amerika para matalo ang mga Kastila at 42 buwan upang magapi ang mga Pilipino, higit sa anim na beses ang tinamo nilang casualty. Ang mga Imperyalista sa katotohanan ay pumatay ng mahigit sa 600,000 Pilipino sa Luzon pa lamang. Sila rin ang nagpakilala ng 45 caliber sa pamamagitan ni Gen. Pershing at hamletting sa ating bansa upang gamitin sa mga rebolusyonaryo.

Ang karaniwang ratio sa pagitan ng patay at sugatan ay 1:5, ibig sabihin ay isang patay sa bawat limang sugatan. Sa Boar War, American Civil War, Spanish- American War at mga digmaang pandaigdig; ang proporsyon ay nananatili. Kahit sa panahon ng hapon na inilarawan ng mga Amerikano bilang mga barbaro ay 1:5 pa rin ang ratio subalit sa American official record ng digmaang Pilip[ino-Amerikano ay nagpapakita nang kabaliktaran: sa bawat Pilipinong sugatan ay lima ang patay o 5:1 ang ratio ng patay sa sugatan. Sa Hilagang Luzon ay 1,014 Pilipino ang pinaslang at 95 lamang ang sugatan, may ratio na 10:1 ang patay sa bawat sugatan. Ref: (Hilarion Henares, Jr., Sun and Stars Alight)

Panahon nang Pananakop ng Imperyalistang Amerikano

Alam ng mga Kano ang kamalian ng mga Kastila(gaya ng Union of Church and State, edukasyon para sa mga elitista, hindi pagpapalaganap ng wikang Kastila, walang representasyon sa pamahalaan) at batid nila na ang paghubog o pagkundisyon sa isipan ng tao ay mas mainam na kaalinsabay ng operasyong militar, ipinakilala ng mga kano ang pampublikong sistema nang pag-aaral. Ang edukasyon sa katotohanan para sa mga Amerikano ay ang sistematikong proseso ng paggawa sa alam upang maging hindi alam at sa batid upang maging hindi batid. Ang edukasyong kolonyal ay tusong sumira sa pakikibaka at tagumpay ng mga tao, sumakay sa mga unang balyus habang niluluwalhati ang kulturang Amerikano upang mapadali ang paggawa ng mga tapat, makasarili, may oryentasyong komonsumo(consumption oriented) at alipin sa kabuhayang uri ng mga tao. Kaya ang mga Pilipino ay tinuruan ng “A” is for Apple, sa halip na atis; C is for chestnuts; ang G is for grapes sa halip na caimito o guyabano. Ang mansanas, chestnuts at ubas ay nasa listahan ng surplus na produkto ng Amerika para sa export. Hindi naglaon ay ipinakilala si Santa Claus na may dalang bag ng mga regalo para sa mga well-behaved na mga bata(masunurin, palayuko sa kahit anong dikta ng mga dayuhan); ganoon din si St. Valentine, ang Patron ng mga mangingibig.

Kapag pasko at Valentine’s day, kailangan nating magpadala ng Gibson at Hallmark greetings card bilang tanda ng ating malalim na pagmamahal kahit na ang mga Santong ito ng mga banyaga ay kabilang sa 200 Santo na inalis ng Vatican sapagkat ang kanilang kasaysayan o existence ay pinag-aalinlanganan. Ref: (200 Saints weeded out, Vatican says, Manila Times, 14 May 1969)

Sapagkat ang mga Pilipino ay may likas na talentong tipikal sa mga dayuhan, pinaawit siya ng “ I was poorly born on the top of the mountain” na sa kalaunan ay nadiskubre sa isa pang awit na itinuro na ang indibidwal na “I’s” ay mismong mga Pilipino( Negritoes of the mountain what kind of food you eat?). Ipinasaulo din sa mga batang Pilipino ang “ Red, white and blue, stars over you, Mama said, Papa said, I love you!” na hindi na kailangang diretsang isalaksak sa utak na mahalin ang US flag. Sinabi rin sa kanila na si Pepe(incidentally ay ang palayaw ni Dr. Rizal) ay isang maliit na bata na naatasan ng kanyang gurong Kano upang gumupit ng larawan ng isang munting unggoy na kinulayan ng kayumanggi. Nalaman niya na ang “nipa hut is very small” samantalang sa mga tipikal na bukiring Amerikano, ang mga aso, kahit baboy, ay naninirahan sa mga konkretong mga bahay.

Ang mga batang Pilipino, na pagkaraan ng ilang dekada ay naging lider ng bansa ay tinuruang magdiwang at magsaya tungkol sa mga pangyayari na psychologically ay nagpapanukala ng pambansang pagkatalo, kawalan, kolaborasyon, pagkakawatak at pagiging palaasa; gaya ng Death of Rizal, Fall of Bataan and Corrigidor at July 4th Independence. Gayundin ay tinuruan siya na “clean little hands are good to see” (sa pamamagitan ng Tide, Palmolive, Camay o Lux); na ang “planting rice is never fun” hindi lang sa kadahilanang ang US ay may surplus na California rice kundi sa dahilang ang nais ng Amerika ay murang asukal upang gawing kendi at nakaka-adik na cough syrup; copra para maging sabong panlaba, perfume, pamada, baby oil, margarine, troso para maging plywood, radio-TV-stereo cabinet, Mongol pencil, iron at copper ores para sa opisina/sports equipments, heavy machineries, kotse, spare parts, hardwares, appliances, bala, bomba at iba pang instrumento ng pagpuksa, tabako para sa Salem, Winston, Camel, Marlboro, Phillip Morris, etc.

Talagang mas magagaling ang mga Amerikano kaysa sa mga Kastila sapagkat kung inabot ng 44 taon(1521-1565) ang mga Espanyol upang makapagtatag ng pundasyon nang direktang pamamahala, ang mga kano naman ay 16 na taon lamang upang ang Pilipinas ay gawing alipin ng Imperyalistang US. Ngayon, hindi na kailangang magpaliwanag ng Amerika tungkol sa kanilang patakarang kolonyal. Marami na silang tagapagtanggol sa hanay ng mga Pilipinong nakahanda na mag-alay ng buhay para sa interes ng dayuhang kapakanan. Salamat sa Universal System of Education ng mga Kano na lumason sa utak ng mga Pilipino.

Noong 1930’s, dumanas ng economic depression ang bansang Amerika, ang produksyon ay mahina at Milyong Amerikano ang nawalan ng hanapbuhay. Ang mga bansang ang kabuhayan ay nakatali sa Amerika ay lubhang naapektuhan. Kailangang ibaling ng pamahalaang US ang kanyang eskimang pangkabuhayan sa kanyang mga higanteng Military-Industrial Complex na kontrolado ng malalaking kapitalista upang mabigyan ng solusyon ang kanyang suliraning pang-ekonomiya. Dapat nating tandaan na isa sa mga mapanlinlang na paraan ng US upang umunlad ang kanyang kabuhayan ay ang pagsuporta o paggawa ng giyera. Noong WW1, ang mga bansa sa Europa ay bumuhos ng kanilang kabuhayan sa US upng bumili ng mga armas at gamit pandigma. Paagkatapos na pumasok ang US sa digmaan noong 1917, parang lobong pumaimbulog ang kanyang ekonomiya, “Profits mounted skyhigh, wages reached unheard –of-peaks while the European nations exerted their efforts to destroy one another.” Ref: (Faulkner Tyler, Anerican History: The industrialization of America from colonial past to the present, pp. 120-121, 1944, USAFI)

Pananakop ng mga Hapones
Nang salakayin ng mga Hapon ang Pearl Harbor noong 1941, natagpuan ng Pilipinas sa ikatlong pagkakataon ang kanyang sarili na nasa pagitan ng dalawang nagtutunggaling imperyalistang lakas. Ang mga kawal Pilipino ay nakihamok sa mga bagong mananakop katabi ng kanyang “American Brother”.

Gaya nang inaasahan ng mga Hapon, itinuon ni MacArthur ang puwersa ng USAFFE sa Bataan at corrigidor. Malayang nasakop ng mga Hapon ang ibang panig ng bansa. Bumagsak ang Bataan noong April 9 at ang Corrigidor naman noong May 6, 1942.

Habang ang kasulatan ng pagsuko ay nilalagdaan ni Gen. Jonathan Wainwright , marami sa mga Pilipino ang hindi nagsalong ng kanilang sandata. Bumuo sila ng mga yunit gerilya (isa dito ang HUKBALAHAP) at patuloy na sumalakay sa mga Hapon.

Nang dumating ang tropang Amerikano, karamihan sa mga pook ng kapuluan ay napalaya na ng mga Gerilyang Pilipino. Napag-alaman din nila na nakapagtatag ang mga HUK ng pamahalaan hindi lamang sa mga barangay kundi maging sa pambayan at panlalawigang antas. Karamihan sa mga barangay at bayan sa Nueva Ecija, Tarlac, Bulacan, Pampanga at Laguna ay may sariling namamahalang People’s Council. Gayunpaman, isinalaksak sa ating utak ng mga Historyador at propagandistang Amerikano na kung hindi dumating si McArthur- hindi mapapalaya ng mga Pilipino ang kanilang mga sarili laban sa mga mananakop na Hapones. Sa katotohanan, ang magiting na pakikibaka ng mga Pilipino sa loob ng tatlong taon ang nagligtas sa Australia at New Zealand na nagbigay daan din sa pagbawi at pagpapanumbalik ng lakas ng Amerika.

Ang tanging nagawa ng Imperyalistang Hapon noong World War II ay ang brutal na pagkitil ng buhay. Ang tangi namang nagawa ng US ay ang walang habas na pagwasak sa mga buhay at ari-arian ng mga Pilipino sa ilalim ng balatkayong mopping-up operations sa kabila ng katotohanang ang mga Hapon ay umalis na sa mga bayan at siyudad. Winasak ng mga Kano ang mga ari-arian ng mga Pilipino sa pamamagitan ng walang habas na pambubomba at panganganyon upang ihanda sa War Damage, bayad pinsala at War Reparations na nagsilbing sangkalan upang maaprubahan at ma-ratify ang Bell Trade Act. Ang mga War Damage Payments ay ipinagkaloob naman sa mga korporasyon ng US, US Citizens at mga institusyong pangsimbahan. Mapatutohanan ito ng mga records ng US Congress at ng War Damage Commission.

Kaya sa digmaang sa ikalawang pagkakataon ay lumabas ang US bilang “Liberators”, sa isang madugong pagtutunggali na di natin hinangad, ang Pilipinas ayon kay Commissioner McNutt ay nagbuwis ng 1,111,938 na buhay; mahigit sa 60% dito ay Kabataang Pilipino- kasama ang mga gusali at ari-arian na nagkakahalaga ng $300 Bilyon.
(Ref: Hernandez, Bayang Malaya pp. 161-163; Constantino, The Continuing Past; The Seventh and Final Report of the US Commissioner to the Philippines Covering the period from 14 September 1945 to 05 July 1946; Virgilio Dionisio, RP’s War Damage Claim p. 5, Bulletin Today, 1983)

REPUBLIKA NG PILIPINAS 1972-1986
Penomenal ang pagkakaupo ni Ferdinand Marcos sa Pampulitikang kapangyarihan. Mula sa isang intelektwal na pamilya, siya ay naging tanyag dahil sa pagkakawalang-sala niya sa Nalundasan Case noong siya ay estudyante pa lamang, naging topnothcher ng Bar Exam at naging sundalo noong ikalawang digmaan. Hindi siya nagmula sa isang oligarko o negosyanteng pamilya. Malawak ang kanyang kaalaman sa kasaysayan at lipunan, gagap niya ang takbo at laro sa sistema ng pulitika at pamahalaan na ipinamana ng corrupt na rehimen ng mga Kastila at Amerikano.

Noong 21 September 1972, ideneklara niya ang Batas Militar(Martial Law) na naglalayong makamtan ang kapayapaan at kaayusan, reporma sa lupa at paggawa, kabuhayan at edukasyong reporma, serbisyong panlipunan at repormang pampulitika ganoon din ang reorganisasyon ng pamahalaan. Isa sa kanyang mariing tinutulan ang pag-tanggal sa mga Pork Barrel ng mga Konresista na pangunahing pinagmumulan ng korapsyon at katiwalian.

Sa hangaring maitayo ang isang “NEW SOCIETY” o Bagong Lipunan, may kabuuang 523, 616 na mga baril ang nakumpiska, 145 na private armies ang nalansag at ipinakulong ang kanilang mga pinuno; 12,000 kriminal ang nadakip at Php 32.5 Milyong halaga halaga ng bawal na gamot ang nasamsam at nadakip ang mga druglords. Isang Intsik na drug lord ang binaril sa pamamagitan ng firing squad matapos mapatunayang guilty. Sa loob ng halos ilang buwan ay naging Zero ang criminality rate ng bansa dahil sa mga repormang ipinatupad

Noong 11 March 1974 ay nakubkob ng mga kawal ng AFP ang himpilan ng MNLF sa Batang Puti at nawasak ang gulugod ng mga kapatid na Pilipinong Muslim na nag-adhikang ihiwalay ang Mindanao, Sulu at Palawan sa Republika.

Sa layuning mapalaya ang mga magsasaka sa pagkasuga sa lupa ay pinirmahan ni Marcos ang PD 27 at sa huling bahagi ng April 1974 ay nakapg-isyu ng 25,000 land transfer certificates ang kanyang administrasyon na sumasaklaw sa 360, 000 ektarya ng lupa.

Isang bagong dimension ang sumulpot kasabay ng pagsilang ng Bagong Lipunan; ang pagsuporta rito ng mga rebeldeng kagaya ni Luis M Taruc, ang supremo ng mga HUK--- na nakihamok ng mahigit sa sampung taon upang was akin ang lumang lipunan. Ang mga komunistang kagaya ni Benjamin Sanguyo alyas Kumander Pusa na dating deputy ni Kumander Dante at si Benjamin M Bie alyas Kumander Melody ay naging aktibong mga taga-suporta ng IDEYOLOHIYANG PILIPINO(FILIPINO IDEOLOGY) ng Bagong Lipunan.

Sa mga Barangay ay pinasigla ang kampanya sa eleven basic needs kagaya ng: tubig, kuryente, pagkain, damit, pabahay, edukasyon, teknolohiya’t agham, kalusugan, kabuhayan, balanseng ekolohiya, palakasan at rekreasyon, transportasyon, komunikasyon at programang inprastruktura. Upang matugunan ang kakulangan sa enerhiya, pinasigla ni Marcos ang paggalugad at paggamit ng alternative source of power at Isinakatuparan ang Nuclear program ng bansa sa pamamagitan ng Bataan Nuclear Power Plant na inaasahang magliligtas sa ating bansa sa krisis pang-enerhiya, sa pamemeste ng PPA at pagsasamantala ng mga buwayang IPPs. Tinutulan ng mga militanteng grupo at mga oportunistang pulitiko ang nabanggit na programa hanggang mai-scrap ito noong circa 80’s.
Sa loob ng 20 taong panunungkulan ni Marcos at sa kabuuang budget na Php500 Bilyon mula 1965 hanggang 1986 ay nakapagpatayo siya sa larangan ng inprastruktura ng 161, 000 kms ng daan; 1,800,000 hectares na lupaing may irigasyon at 92% ng mga munisipyo sa buong Pilipinas ay may elektrisidad. Sa larangan ng agrikultura ay nagkaroon ng produksyon ang Pilipinas noong 1985 ng 5.8 Milyong metric Tons ng palay, 3.8 Milyong metric tons ng mais at 2.7 Milyong metric tons ng isda. Sa edukasyon naman ay umabot sa 93.6% literacy rate ang mga Pilipino at nakapagpatayo ng 38, 750 eskuwelahan. Sa kalusugan at nutrisyon ay mayroong 1, 814 na ospital ang naipagawa samantalang ang Doctor/ population ratio ay 1:900. Sa reporma sa lupa, umabot sa 657,623 na magsasaka ang nabigyan ng titulo sa lupa at umabot sa 1, 200,000 ektarya ang sinaklaw. Ang personal income per capita ay umabot sa $1, 410.00 at umakyat sa Php 91.3 Bilyon ang Gross National Product(GNP).

Ang Pambansang Soberenya at Pangteritoryong Integridad

Ang usapin sa mga Base Militar ng mga Kano ay usapin ng soberenya’t integridad. Ang pagkabasura ng Senado sa US Military Bases Agreement(USMBA) sa pangunguna ni Sen Salongga ay tagumpay ng sambayanang Pilipino. Lamang, ang tagumpay na ito ay hindi maisasakatuparan kung hindi hinawan at pinakinis ni Marcos ang madawag at masukal na landas upang maresolba ang usapin tungkol sa dayuhang base.

Ang usapin sa USMBA na nilagdaan sa Maynila noong 14 March 1947 ng Administrasyong Roxas ay orihinal na sumasaklaw sa loob ng 99 taon. Noong 1966, sa ilalim ng pamahalaan ni Marcos, si US Secretary of State Dean Rusk at Foreign Minister Narciso Ramos ay nagpasimuno ng kasunduan na pormal na nagratepika sa Bohlen- Serrano understanding noong 1959 na nagtakda ng petsa ng terminasyon ng pananatili ng mga base sa taong 1991. Kung ating gugunitain, ang USMBA sa orihinal nitong anyo ay hindi naglalatag ng mekanismo para repasuhin o hindi man ay tapusin ang kasunduan.

Ang soberenya ng Pilipinas sa ibabaw ng mga base militar ng mga Kano ay natiyak sa dalawang okasyon noong 1970’s: una, sa joint communiqué na nilagdaan ni Marcos at US President Gerald Ford noong 07 December 1975; ang ikalawa ay sa isa pang joint communiqué na nilagdaan naman ni Vice-President Walter Mondale noong 04 May 1978. Ang mga kasunduang ito ay nagbigay puwang sa pagkakalikha ng mekanismo ng pagrepasyo at terminasyon ng kasunduan para sa mga base.

Sa kabila ng katusuhan ng mga Amerikano ay diplomatikong napaglalangan naman ng Marcos Administration ang US sa larangan ng negosasyon at pagrepaso ng nasabing kasunduan. Itinaas ang bandila ng Pilipinas sa loob mismo ng mga base at iniluklok sa military facilty ang mga Pilipino bilang mga Camp Commanders. Isinauli rin ng US ang malawak na teritoryong dati nilang sinakop. May 90% ng land area ng Clark Field at 45% na area ng Subic ang naibalik sa teritoryo ng Pilipinas ganoon din ang mga kanugnog na anyong tubig.

DeMarcosification Campaign
Noong kumandidato si Marcos noong 1965, hindi lamang mga komunista ang kanyang kalaban kundi maging ang mga Social Democrats na nagkakanlong sa kabanalan at mistisismo ng krus. Ang pagdeklara niya ng Martial Law upang iligtas ang Republika at mailunsad ang mga radikal na reporma ay binatikos hindi lamang ng mga oligarko, panginoong Maylupa, Burgesya’t Kumprador, tradisyonal na mga Pulitiko(Trapo) kundi maging ng American Press. Sa adhikaing ang bansa’y muling maging Dakila ay tinapakan niya ang interes hindi lamang ng mga haligi ng pyudalismo kundi maging ang pundasyon ng mga kleriko-pasista at kolonyalismo.

Walang humpay ang paggiling ng makinarya ng mga Black Propaganda Operators upang wasakin ang imahe ni Marcos. Pati ang pagkamatay ni Ninoy Aquino ay orkestradong ibinintang sa kanya upang bumagsak ang suporta sa kanya ng sambayanan. Sa paghamon sa kanyang liderato, tumawag siya ng ng Snap Election noong 1986.

Ang sabwatang Komunista, Simbahan at CIA
Ang eleksyong 1986 ay may pagkakahawig sa 1950’s election sa pagitan ni Magsaysay at Quirino. Itinatag ang NAMFREL noong 1951 sa pamamagitan ng isang CIA Agent na si Gabe Kaplan. Ang layunin nito ay upang i-project si Magsaysay bilang protector ng isang malinis na eleksyon at demokrasya. Tumanggap ng $25,000 election fund ang kampo ni Magsaysay mula sa American Chamber of Commerce sa Pilipinas at ang campaign strategy ay ituon sa graft and corruption ng administrasyong Quirino. Sa eleksyong iyon, dumating at nag-angkla sa Manila Bay ang mga barkong pandigma ng US, naganap din ito noong 1986.

Muling lumutang ang NAMFREL noong 1986 sa pamumuno ni Joe Concepcion. Nagkaroon naman ng tactical alliance ang mga komunista at si Gng. Aquino noon pang 26 December 1984 nang lagdaan niya ang dokumentong Declaration of Unity. Nang mailuklok ng isang kudeta si Aquino, agad niyang pinakawalan mula sa Military Detention ang mga komunistang sina Bernabe Buscayno alyas Kumander Dante at Joma Sison .

Sa kabila ng sabwatan ng CIA, Komunista, simbahan at mga Dilawan, nanalo pa rin si Marcos at lumamang ng humigit kumulang sa Isang Milyong boto kay Mrs. Aquino. Iprinoklama siya ng Batasang Pambansa bilang halal na Pangulo noong February 1986 at sumumpa sa Chief Justice ng Korte Suprema. Ayon sa Executive Intelligence Review PO Box 17390, Washington, DC, sa ipinalabas na dokumentong “ STATE DEPARTMENT SEEKS NEW NICARAGUA IN THE PHILIPPINES--- Despite the internationally orchestrated, lying reports, even the election statistics claimed by former Philippine Presidential Candidate Cory Aquino and the US State Department’s NAMFREL front operation, show conclusively that Marcos won the recent Snap Election.”

Ipinahayag naman ng International Magazine na The SPOTLIGHT noong 16 February 1987, “ Despite the best efforts of the US establishment media to confuse or misrepresent the issue, Ferdinand Marcos is the Legal, constitutional President of the Philippines. Mrs. Aquino is a usurper brought to power with both overt and covert help from the US.”

Noong 10 March 1986, inilathala ng Spotlight Magazine ang mga Amerikanong naging utak sa pagkidnap ng US sa isang lehetimong Pangulo ng Pilipinas. Ang mga ito ay sina: Assistant Secretary of State Paul Wolfowitz; Secretary of Defense Richard Armitage, CIA director William Casey, CIA Assistant for Philippine Affairs Arnold C Lavine, Gastun Sigur- Senior Analyst of the National Security Council for Asia and the Pacific, Stephen Solarz- Head of the House-Sub Committee on East Asia Pacific Affairs at US Ambassador Stephen Bosworth.

Republika ng Pilipinas(1986-1992)
Sa panunungkulan ni Mrs. Aquino ay tuluyang napagsamantalahan ng mga dayuhan ang ating ekonomiya. Nariyan ang Import Liberalization Scheme na pumatay sa mga Pilipinong mamumuhunan, Memorandum of Economic Policy na dikta ng usurerong IMF-World Bank, Philippine Aid Plan at ang pagbasura sa Sabah Claim na lubhang nagpasiklab sa dugo ng mga Pilipino.

Sa kabila ng budget ng kanyang rehimen na 1.6 Trilyong Piso sa loob ng anim na taon ay wala siyang konkretong patakarang pangkabuhayan at programa sa pag-unlad. Lubhang umasa ang kanyang gobyerno sa foreign barrowings na mula 1986-88 lamang ay umabot na sa $3.6 Billion. Ang ipinangako niyang kaunlaran ay nabulok lamang sa kanyang bunganga, ito ay pinatunayan ng Personal Income Per Capita na $572.00 lamang noong 1986, 8 hours na brown-out, strike, welga, krisis sa transportasyon at kagutuman, sa kanyang panunugkulan ay mahigit sa 8 Milyon ang unemployed at 1.5 Milyon naman ang natanggal sa trabaho. Ang kabuuang 44% ng budget ng Gobyernong Aquino ay ipinambayad lamang sa mga utang panlabas.

Noong 24 August 1988, mismong ang Vice-President ni Aquino na si Salvador Laurel ay nagparatang ng kanyang kawalan ng kakayahan at hinimok pa siya nito na magbitiw sa tungkulin at tumawag ng isang eleksyon.

Pamahalaan ng mga Magnanakaw
Si Mr. Juaquin ‘Chino” Roces na naging instrumental upang maging pangulo si Mrs. Aquino ay nagwika noong 1988 na, “ It was not rice, road, bridges, water, electricity and other mundane things that people expected of us but rather a moral order seen in the governments response to graft and corruption in public service. We cannot afford a government of thieves unless we can tolerate a nation of highwaymen.”

Mismong ang nagging budget Secretary ni Aquino na si Carague ay nagpahayag na 1/3 ng kabuuang kita ng Gobyerno ay nananakaw ng mga nasa pamahalaan. Sa panahon ng Aquino Regime, 13 out of 15 supreme court justices ang inakusahan ng Graft and Corruption. Sa Hawaii, isang lider ng Filipino Community na nagngangalang Mr. Jose Lazo ang nagsabing si Mrs Aquino ay nasangkot sa korapsyon. Isa sa mga ebidensyang tinukoy ni Lazo ay ang isang Php 2.8 Milyong PAGCOR check na inisyu ng nabanggit na korporasyon na inisyu sa kanyang pangalan. Nang mahinuha ni Aquino ang implikasyon nito, agad niyang ipinabura ang kanyang pangalan at pinalitan na lamang ng Pay to Cash. Ang Tseke ay tinanggap ni Ms Odette Ong na kanyang confidante at idineposito sa kanyang bank account. Ang PAGCOR na kumikita ng Php 3 Bilyon bawat taon ay nasa control noon ni Cory at hindi isinasailalim sa pag- audit.

Samantala, ang suporta ng mga komunista sa rehimeng Cory ay kagyat na gumuho nang 18 magsasaka na kasapi ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas(KMP) ang minasaker sa harap ng Malacanang Palace noon 23 January 1987.

Sa kabila nang ipinangangalandakan ni Aquino na siya ay may “Kontrata sa Diyos” at “Hulog ng Langit”--- dumanas ng kalunus-lunos na kalamidad at sakuna ang ating bansa. Nilindol ang Baguio at Luzon, lumubog ang Dona Marilyn at Dona Paz na itinuturing na pinakamalubhang sakuna sa kasaysayan ng Maritime Industry sa buong mundo, sumabog ang Bulkang Pinatubo, binaha ang Central Luzon, lumubog ang Ormoc sa ilalim ng Rehimeng may KONTRATA SA DIYOS at binasbasan pa ni Cardinal Sin.
(RFabregas- Copright 1992)

“Kailangang masangkapan natin ang ating diwa at kaisipan ng mapanalungat at mapamiglas na kamalayan upang mapagtanto natin ang malinaw na guhit na magbubuklod sa ating interes laban sa kapakanan ng mga dayuhan. Ang interes nating mga Pilipino ay kasalungat ng kapakanan ng mga Banyaga, kung anuman ang makakabuti sa kanila, tiyak na ito ay makakasama sa atin.’

- Bert Fabregas Pebrero 25 1996

2007-03-22T22:24:00.000-07:00

Lawyer

Bisikleta

2007-03-22T01:46:00.000-07:00

BISIKLETA

ni Bert Fabregas

May mga gabing bigla na lang akong maaalimpungatan at mapapabalikwas mula sa pagkakatulog. Ang bubulaga sa akin ay ang karimlang nagkakanlong nang kapighatian. Gusto kong humikbi't umiyak ngunit nangangamba akong baka magising ang aking asawa't nag-iisang anak na mag-iisang taong gulang pa lamang . Naaalala ko na naman kasi ang kapatid kong si Rene, ako ang nagtulak sa kanya sa malagim na kapalarang kaniyang hinantungan. Sa mga ganoong sandali ay magsisindi ako ng sigarilyo at hahayaan ko na lamang na paglaruan ng usok ang aking baga. Sa bawat hitit ng usok ay mistulang maliliit na bubog ang nikotinang tumitimo sa bawat himaymay nito. Dati- rati ay health conscious ako ngunit mula nang tumuntong ako sa kolehiyo at makulapulan ng pira-pirasong kamalayan at konseptong panlipunan ang nag-iinat ko pang diwa noon, nagsilbing kakosa ko na ang yosi.

Nais kong igpawan ang kabihasnan kong ito na 'ika nga eh masyadong masiyete,
'este sentimental--- maging ang balat ng juicy fruit na una naming pinaghatian ng
asawa ko noong mag-steady pa lamang kami ay itinatago ko pa. Kaya't maraming
nakatago sa drawer ng aking kabinet: ngipin ng asawa ko nang sinamahan kong
magpabunot sa dentista, tansan ng Coke na ibinato niya sa akin noong una kaming
mag-away…etc.

Sa mga pagkakataong ganito ay bumababa na lamang ako sa basement ng
aming bahay. Doon ay kinakapa ko ang bawat bahagi ng isang lumang asul na bisikleta
at ng isang kahapong nagmumulto sa aking isipan. Mistulang mga alon na rumaragasa
sa dalampasigan ang isang mapanglaw na alaala habang pinupunit ng mga hagikhik at
mumunting tinig na lumulunod sa sugatan kong diwa.

Basangbasa noon ng ulan ang yayat na katawan ni Rene na halos ay
magwawalong taon pa lamang, nakikisabay sa tikatik ng tulo at buhos ng ulan sa tagpi-
tagping mga yerong kalawangin ng aming barungbarong ang kanyang paos na tinig na
sumisigaw ng KUYA, KUYA FRED! Agad kong binuksan ang giray na pinto, nanginginig
na siya sa ginaw habang kipkip ang isang supot na pansit na nakabalot sa plastik.
Pinagkuskos niya ang kanyang mga palad, hinipan ang mga ito at ipinahingalay sa
kanyang mga kilikili upang mamalimos ng kaunting init. Sa labas ng aming hamak na
tahanan ay salasalabat ang matatalim na kidlat na pumupunit sa nagdidilim na
papawirin. Humuhugong ang malakas na bugso ng hangin na bumubulong ng pasigaw
sa mga yayat naming balangkas na nakikipagbuno sa hapdi ng sikmurang hungkag.

Masaya naming pagsasaluhan ni Rene ang pansit at kanin na nagmula sa
maghapong pagbubungkal ng basura--- sa ganitong gawain ay sinisinop namin ang anumang bagay na puwede pang pakinabangan, mga bagay na itinapon ng iba ngunit sa amin ay kabuhayan. Lilipas ang ilan pang sandali at kasama na sa kinakain namin ang mga payak na pangarap sa buhay na maging maunlad at makahulagpos sa karalitaan. Ngunit paano? Sa paligid na ito na puspos ng karahasan, karumihan ng paligid; dito, sa mga pusali at estero ng lunsod nalugmok ang katawan ng aming mga magulang. Marahil, dito na rin kaming magkakapatid mamamatay sa karukhaan.

Kaya't sa mga ganitong panahong masungit at umuulan ay hinahanap-hanap namin ni Rene ang init ng pagmamahal ni Inay at Itay. Mabait at uliran ang aming ina, maprinsipyo at marangal naman si ama. Natatandaan ko pa noon na naging matigas ang pagtanggi ni itay sa alok ng tusong si Don Jose. Hangad ng huli na gamitin ang kinang ng kanyang salapi sa paghahangad niyang kamkamin ang lupaing gobyerno na kinatitirikan ng maliit naming bahay. Sampung taon na nakipagbuno sa karukhaan ang aking mga magulang upang magkaroon ng karapatan mula sa pamahalaan. Sa pamamagitan ng salapi at impluwensiya ay biglang nagkaroon ng titulo ang lupa na pumapabor sa gahamang si Don Jose. Subalit hindi maaaring masindak si itay ng mga ilegal na maniobra at eskima ng kabuktutan, pinulong niya at inorganisa ang kilusan ng mga maralita upang ipaglaban ang katarungan at karapatan sa lupa.

Hanggang isang gabi ay may dumating na mga pulis sa bahay dala ang balitang yumanig sa aming kamusmusan ni Rene. Naholdap daw sina itay at inay at napatay, wala raw silang lead tungkol sa mga salarin. Sa huling gabi ng burol ay misteryosong nagkasunog sa aming lugar. Natupok at naabo ang mga bahay sa pook na iyon pati na rin ang labi ng aming mahal na mga magulang. Samantalang si Don Jose naman, pagkalipas ng ilang buwan, ay inatake sa puso. Marahil, dahil sa pagbibilang ng kanyang mga ari-arian at kayamanan. Sa naabong tirahan at mga kinipkip naming alaala ni itay at inay ay magkatuwang naming sinalunga ni Rene ang kabangisan ng buhay.

DIYARYO, BOTE!! Namamalat ang aming mga tinig sa kasisigaw. Sa gabi naman ay nagtitinda pa ako ng balot. Halos ay maghahatinggabi na kung ako ay makauwi at aabutan ko si Rene na nakapangalumbaba sa giray na hagdan ng aming barung-barong na umaamot ng kanlungan sa ilalim ng isang lumang tulay , matiyaga siyang naghihintay sa akin. Isasabay niya sa pagitan ng mga buntunghininga at paghihikab ang kanyang pangarap na magkaroon ng isang bisikleta, ito rin ang inuungot niya noon kay itay na hindi na nagkaroon ng katuparan.

Sa awa ko sa aking kapatid ay gumawa ako ng paraan. Walang pagsidlan sa
tuwa si Rene nang isang araw ay umuwi akong sakay ng isang lumang bisikleta na
nakuha ko sa junk shop ni Akong Bondat. Hinulug-hulugan ko na lang ang easy rider sa
madayang intsik na lagi kong nakakaaway dahil ang ipinadadangkal sa mga diyaryong
nasa kariton ko ay si Tiyagong Manok na ang dangkal ay umaabot halos sa labing-apat
na pulgada.

SALAMAT KUYA SA REGALO MO SA AKIN, naibulalas ni Rene, magsasampung taon siya noon. Sa loob halos ng isang linggo ay pinag-aralan ng kapatid ko ang pagbibisikleta. Pagkatapos naming mamulot ng pagkakakitaan sa tambakan ng basura ay pupunta kami sa lumang basketball court ng subdivision malapit sa amin. Doon ay buong sigasig niyang pag-aaralan kung paanong manimbang habang inaalalayan ko siya. Sa kabila nang pangungutya ng mga batang taga- subdivision na basura raw ang bisikleta ni Rene kumpara sa mga bago nilang BMX bikes, buong pagmamalaki pa ring ipinamamarali ni Rene na regalo ko iyon sa kanya.

Gasgas ang tuhod, semplang, gasgas sa mukha, inabot lahat ito ni Rene subalit walang pagsisisi na mababakas sa kanya. Hanggang matuto siyang magbisikletang mag-isa, bumitaw sa manibela habang nagpipedal at kung paanong paangatin ang gulong sa unahan, halos ay gusto niyang paliparin ang bisikleta.

Lumipad nang mataas! Pangarap ni Rene ang humulagpos sa pagkakasaklot ng karalitaan. Mula nang dumating ang bisikleta sa buhay naming dalawa ni Rene ay maraming nabago. Hindi na ako hinihintay ng aking kapatid sa may hagdanan kapag umuuwi ako mula sa pagtitinda ng balot. Sa madaling araw naman ay magigising ako sa ingay kapag nililinis niya ang bisikleta. Pinag-ipunan din niya ang pinturang asul na nagbigay ng bagong bihis dito . Sa kinabukasan naman ay mauuna siyang kakain ng agahan at bago pa tumirik ang araw ay aalis na siya para mag-deliver ng diyaryo. Hanggang sa pagtulog ay katabi pa rin ni Rene ang bisikleta, ang masama nga lang ay kadalasang nakakadale ng tae ng aso ang mga gulong nito. Hugasan man ay may kaunting amoy pa rin. Kaya't kapag napapadako sa aking ilong ang kamay ni Rene dahil sa kalikutan niyang matulog ay sumasama agad ang aking pakiramdam. Palalalain pa ito ng utot niyang nakikipagpaligsahan sa paghilik.

Ang mga araw ng aming kamusmusan ay walang anumang nilulon ng panahon. Mistula itong halimaw na sumisingasing sa kabangisan na humubad sa aming kamangmangan at kamalayan. Para itong uli-uli na nagpabulusok sa amin sa kumplikasyon ng buhay at buhawi rin itong nagpaimbulog sa amin sa mga tyorya at ideyolohiyang panlipunan.Unti-unting tinalikuran naming magkapatid ang mga pyudal na paniniwalang nagpabansot sa pagyabong ng mga progresibong ideya. Na kesyo, kaya raw mahirap ang PILIPINAS ay dahil sa population boom, uragun daw ang mga pinoy! Bobo, mangmang, saklot ng manana habit, tanga, magnanakaw, manggagaya, corrupt, mapamahiin, mapanlamang at puta. Na ang construction boom daw ay simbolo nang pag-unlad gayundin ang pagdagsa ng mga PX goods at pagpasok ng dayuhang pamumuhunan. Pati ang pagbisita Ni MARIMAR sa PILIPINAS ay indikasyon daw nang pag-unlad. HA-HA-HA!

Ang bisikleta ni Rene?.. alaga pa rin niya ngunit hindi na niya ginagamit, ang anyo nito ay wala halos ipinagbago sampung taon na ang nakakaraan. Kapag nasa bahay naman siya ay lagi niya itong pinupunasan. Bininyagan pa niya ang bisikleta sa pangalang KARLO…

Marahil, dahil sa kaming magkapatid ay naging biktima nang kawalan ng katarungan sa pagkamatay ng aming mga magulang kung kaya't madali akong nakumbinsing sumali sa isang pangmasang organisasyon. Nasa ikatlong taon na ako noon sa pag-aaral ng engineering sa UE, pinalad akong maging scholar at sa gabi naman ay nagwi -waiter sa isang club. Si Rene ay first year college at scholar din ng pamantasan. Ako ang humimok sa kapatid ko upang sumali sa general assembly ng kilusang estudyante. Ako ang naging pangunahing facilitator at kadre ng nasabing organisasyon.

Nasalang ako sa pagbabasa ng mga social at political books, sa mga seminars at symposium. Maraming katanungang ipinupukol si Rene sa larangan ng pulitika, ekonomiya, lipunan at ideyolohiya. Bakit naghihikahos ang ating bansa? Bakit umiiral ang kawalan ng katarungan? Bakit mga dayuhan ang may kontrol sa mga pangunahing industriya, gaya ng langis, elektroniks, parmasyotikal, bakal, kemikal, kalakalan, komunikasyon, teknolohiya, atbp? Tayo ba ay talagang malaya na bilang isang bansa?

Ipinaliwanag ko sa kanya na kaya atrasado ang ekonomiya ng PILIPINAS ay di pa tayo ganap na malaya. Ang rebolusyong 1896 ay dapat na ipagpatuloy. Inagaw ng mga ilustrado ang pamumuno sa rebolusyon mula sa pamumuno ng masa at ibinenta ng paksyong Aguinaldo ang himagsikan sa Biak-na-Bato sa halagang apat na daang libong piso(P 400,000.00) at pinaslang pa si Andres Bonifacio. Nagtungo sa ibayong dagat ang pangkating Aguinaldo matapos makuha ang nasabing halaga.

Samantala, ang Amerika ay dumaranas noon ng Industrial Boom sa larangan ng ekonomiya at nangangailangan ng mga bansang mapagtatambakan ng mga surplus products ay nakita ang potensyal ng Pilipinas bilang isang bagong palengke ng kanyang mga produkto. Kaya't inudyukan ng mga kano si Aguinaldo na ipagpatuloy ang himagsikan at nakahanda ang Amerika na tumulong upang mapalayas ang mga Kastila sa Pilipinas. Nalinlang nila ang ilustradong heneral nang agawin ng mga kano ang karangalan nang pagpapasuko sa mga Kastila sa Intramuros noong August 13, 1898.

Noong December 10, 1898, binili ng mga kano ang Pilipinas sa mga kakulay nilang Kastila sa halagang Dalawampung Milyong Dolyar($20,000,000.00). Ang mga sumunod na pangyayari ay ang ekstensibong paghugot ng mga kano sa ating ugat ng kamalayan at kultural na pagkakakilanlanHalos araw-araw ay nagdaraos kami ng talakayan ng mga kasama ni Rene sa kanilang selula. Ako ang nagsilbing gabay nila sa mga pag-aaral na humigop sa aming katauhan pabalik sa nakaraan ng Pilipinas. Ang ibinabahagi ko sa kanilang katotohanan ay bunga ng obhetibo kong pagsaliksik sa kasaysayan at hindi bahagi lamang ng mga burador sa kurso na ipinapatalakay ng mga kadre ng kilusang estudyante sa UE. Naniniwala ako na ang tao , bilang isang indibidwal ay rasyonal at may lohikal na kakayahang tasahin ang katotohanan, hindi siya dapat ituring na isang makina o instrumento lamang na mapapakilos nang hindi ginagamit ang isip at katuwiran. Hindi isang makina na mamanipulahin sa pagbabago ng lipunan.

Tumitigil saglit ang ikot ng mundo hanggang unti-unting magsulputan ang mga tagpo sa ating kasaysayan. Noong 1902, bago nagwagi ang imperyalistang US sa pagsakop sa Luzon at Visayas( hindi sila nagtagumpay sa Mindanao dahil sa magiting na pakikibaka ng mga kapatid nating Muslim) ay $600 Million ang kanilang ginasta at 146,468 nilang tropa ang nakidigma; isang malinaw na katibayan na di natin sila tinanggap sa ating bansa with open arms. Mayroong 4,000 kano ang napatay at 3,000 naman ang malubhang nasugatan. Ang mga mandarahas na mananakop ay nagmasaker sa ating mga kalahi, nanggahasa sa mga kababaihan, nandambong sa mga ari-arian, nang-tortyur, nang-sona, halos umubos sa mga taga-Batangas at sumunog sa Samar. Magiting na nagtanggol at lumaban ang mga Pilpino mula October 1898 hanggang April 1902, halos apat na taon. Higit sa panahong ginugol ng mga Kano upang lansagin ang Japanese Forces noong World War II--- kasing tagal ng WW I.

Sa kabuuan, gumugol ng anim na buwan ang Amerika para matalo ang mga Kastila at 42 buwan naman para matalo ang mga Pilipino. Higit sa anim na ulit ang tinamo nilang casualties. Ang mga Kano ay pumaslang at nag-masaker nang mahigit sa 600,000 Pilipino sa Luzon pa lamang. Sila rin ang nagpakilala ng .45 cal sa pamamagitan ni Gen. John Pershing dahil sa knocking power nito at epektibo upang lipulin ang mga rebolusyonaryong Pilipino at mga kapatid na Muslim sa Timog. Naghuhumiyaw pa ang dugong ibinuhos ng mahigit sa isang libo at limandaang mandirigma, babae, matanda at batang mga Tausug sa labanan sa Bud Dahu sa Jolo. Ang hamletting na naging taktika ng mga Kano sa Vietnam War ay una muna nilang ginamit dito sa Pilipinas noong pacification campaign..

Ang mga Kano raw ang nagturo sa atin ng sibilisasyon. Hindi!! Sa lahat ng mga digmaan sa sibilisadong lipunan--- ang karaniwang ratio ng patay sa sugatan ay 1:5, ibig sabihin ay isa ang patay sa bawat limang sugatan. Sa Boar War, American CivilWar, Spanish-American War at mga digmaang pandaigdig, ang ganoong proporsyon ay nananatili. Kahit sa panahon nang pananakop ng mga Hapones na inilarawang barbaro ng mga Kano, ang 1:5 ratio pa rin ang lumutang. Subalit sa American Official Record ng Fil-AM WAR ay nagpamalas nang kabaligtaran, sa bawat limang patay na Pilipino ay isa lamang ang sugatan. Sa hilagang Luzon pa lamang ay naging 10:1 ang ratio.

Alam ng mga Kano ang kamalian ng mga Kastila at batid nila na ang pagkundisyon sa isipan ng mga tao ay mas mainam na kaalinsabay ng operasyong militar, ipinakilala nila ang edukasyong pampubliko. Isang sistema ng edukasyong para sa kanila ay sistematikong proseso nang pagpilipit sa katotohanan at tunay na kasaysayan ng lahing Pilipino. Ang edukasyong kolonyal ay tusong sumira sa pakikibaka at tagumpay ng mga Pilipino, sumakay sa mga sinaunang balyus habang niluluwalhati ang kulturang kano upang mapadali ang paggawa ng mga tapat, makasarili, may oryentasyong komunsumo at alipin sa kabuhayang uri ng mga tao. Kaya ang mga pinoy ay tinuruang A is for apple, sa halip na atis, C is for chestnuts/chocolates, na ang G is for grapes sa halip na caimito o guyabano. Ang mansanas, chestnuts at ubas ay nasa listahan noon ng mga surplus na US products para sa export.

Hindi naglaon ay ipinakilala si Santa Claus(kamukha nila) na may dalang bag ng mga regalo para sa mga well-behaved na mga bata( masunurin,palayuko sa kahit anong dikta nila?); ganoon din si St. Valentine, ang patron ng mga mangingibig. Kaya't kapag pasko at valentine's day, kailangan nating magpadala ng Hallmark at Gibson greetings card bilang tanda ng ating malalim na pagmamahal, kahit na ang mga santong ito ng mga banyaga ay kasama sa 200 santo na inalis na sa opisyal na talaan ng Vatican dahil sa ang eksistensiya ay pinag-aalinlanganan. Ang mga greeting cards companies ay kumikita ng milyun-milyong dolyar sa Pilipinas lamang.

Sapagkat ang mga Pilipino ay may likas na talento, pinaawit siya ng “I was poorly born on the top of the mountain” na sa kalaunan ay nadiskubre sa isa pang awit na itinuro ng mga Kano na ang indibidwal na “I’s” ay mismong mga Pilipino (Negritoes of the mountain, what kind of food you eat?). Pinasaulo rin sa mga batang Pinoy ang “Red, white and blue, stars over you, mama said, papa said, i love you!” na hindi na kailangang diretsahang isalaksak sa utak na mahalin ang US Flag.

Sinabi rin sa mga batang Pinoy na si Pepe( incidentally ay ang palayaw ni Dr. Jose Rizal ) ay isang maliit na bata na naatasan ng kanyang guro upang gumupit ng isang munting unggoy na papel at kinulayan ng kayumanggi(kulay ng Pinoy). Nalaman nila na ang “Nipa hut is very small” at sa mga tipikal na bukiring Kano, ang mga aso kahit baboy ay naninirahan sa konkretong bahay.

Ang mga batang Pilipino na pagkaraan ng ilang dekada ay naging mga lider ng bansa ay tinuruang magdiwang at magsaya tungkol sa mga pangyayaring psychologically ay nagpapanukala sa pambansang pagkatalo, kawalan, kolaborasyon, pagkakawatak-watak at pagiging palaasa; gaya ng Death of Rizal, Fall of Bataan and Corregidor at July 4^th Independence. Gayundin ay tinuruan sila na ang “ clean little hands are good to see”( sa pamamagitan ng TIDE? PALMOLIVE? CAMAY? O LUX?); na ang “Planting rice is never fun” hindi lang sa kadahilanang ang US ay may surplus CALIFORNIA RICE kundi sa dahilang ang nais ng AMERIKA ay murang asukal upang gawing kendi at nakakaadik na cough syrup; copra para margarine at sabong panlaba, perfume, pomada, baby oil; troso para maging plywood, radio, TV, stereo, cabinet, mongol pencil, iron at copper ores para sa opisina, hardwares, appliances, bala, bomba at iba pang instrumento ng pagpuksa; tabako para sa SALEM, WINSTON, CAMEL, MARLBORO, PHILLIP MORRIS. Etc.

Talagang mas magagaling ang mga Kano kaysa sa mga Kastila pagkat kung inabot ng 44 taon (1521-1565) ang huli upang makapagtatag ng pundasyon ng direktang pamamahala, ang mga Kano naman ay 16 taon lamang upang ang Pilipinas ay gawing alipin ng Imperyalistang US. Ngayon, kahit wala na tayo sa direktang kontrol nila, hindi na nila kailangang magpaliwanag sa kanilang mga kolonyalistang patakaran.

Marami na silang mga tagapagtanggol sa hanay ng mga Pinoy na nakahandang mag-alay ng buhay para sa interes ng dayuhang kapakanan. Ikinulong ng mga naging lider ng ating bansa ang kanilang mga sarili sa mitolohiyang kung ano ang mabuti sa Amerika ay mainam din sa Pilipinas, na ang kapakanan ng mga Pilipino ay kahanay rin ng interes ng mga Kano.

PERO, TEKA! BAKIT? ANG MGA KANO LANG BA ANG IMPERYALISTA?

Nanghahalihaw ang tanong ni Rene. Sa balintataw ko’y kagyat na lumitaw ang isang lupain ng gobyerno na mahigit tatlumpong ektarya, daan-daang pares ng mga kamay ang humahawan sa masukal na lupain. Matatalas ang talim ng mga itak na pumuputol sa mga sanga ng kahoy, talahib at mga damong ligaw. Lumulutang ang usok ng mga sinusunog ganoon din ang mabahong singaw ng mga katawang walang takot sa tila mga karayom na tusok ng sikat ng araw. Amoy kili-kili, amoy pawis, mapanghi. Ang lupaing iyon ay resettlement area ng pamahalaan at mapupunta sa mga tao kapalit ng maliit na halagang huhulugan. Nakakasulasok ang amoy, amoy kili-kili...unti-unting umiikot ang aking paningin dahil sa amoy, pabilis nang pabilis hanggang lamunin ako ng karimlan... katahimikan. Ilang saglit pa ang lumipas at dahan-dahang napawi ang amoy. Karimlan. Bigla ay nakarinig ako ng mga putok ng baril at mula sa kalabuan ay nabuo ang dalawang balangkas na tinatadtad ng punglo.

Nagkulay dugo ang paligid pero, ano ito? Wala akong nararamdaman, wala! Wala na rin akong nauulinigan, nabibingi na ba ako? Pinaliguan ko na ang aking sarili ng dugong nagmumula sa mga nakataob na bangkay ay di ko pa rin maamoy ang lansa na aking inaasahan. SINO KAYA ANG MGA ITO? KAWAWA NAMAN! Nang itihaya ko ang dalawang bangkay ay biglang nanuot sa aking ilong ang lansa ng dugo, sina itay at inay! HINDI! AHHH!

Hindi lamang ang US ang imperyalista! Madiin at malakas ang aking naging pahayag. Maging ang CHINA at RUSSIA ay mga imperyalista rin! Pinakikialaman nila ang internal at eksternal na usapin at patakaran ng mga maliliit na bansa sa daigdig. Ang mga katagang iyon ang naging sanhi upang tanggalan ako ng karapatang mag-lecture. Si Rene naman ay agad na ipinasailalim sa paggabay ng ibang kadre at facilitators. Ngunit bago nangyari iyon ay marami pa akong natalakay sa session group ng aking kapatid na taliwas sa doktrina ng kilusan.

Sa aking paniniwala, tatlo lamang ang batayang suliranin ng bansa: KALAYAANG PAMPULITIKA, KATUBUSANG PANGKABUHAYAN AT PANLIPUNANG PAGKAKASUNDO. Bakit Kalayaang Pampulitika? Una, tinitiyak ng mga banyaga na ang iuupong pangulo ay susunod sa kanilang dikta at magtataguyod ng dayuhang kapakanan. Nag-aambag sila ng malaking pondo para tiyakin ang panalo ng sinuportahang kandidato.

Halimbawa,si Magsaysay ay nabigyan ng $25,000.00 para sa kanyang kampanya sa pagkapangulo laban kay Quirino. Noong 1953, ang NAMFREL na inorganisa ni GABE KAPLAN at pinalakas ni Col. EDWARD LANDSDALE katulong sina ELEUTERIO ADEVOSO at JAIME FERRER ay diretsahang tinustusan ng US upang matiyak ang panalo at pagiging presidente ni RAMON MAGSAYSAY. Nang manalo ang huli ay pinirmahan niya ang LAUREL-LANGLEY AGREEMENT na tulad ng BELL TRADE ACT ay nagbigay karapatan sa mga dayuhan na gahasain ang ating mga likas na yaman. Noon namang 1986, pinondohan ang NAMFREL ng $3,000,000.00 ng iba’t-ibang korporasyong dayuhan na nagtataglay ng banyagang interes at iniluklok ng US si CORY AQUINO matapos ang isang kudeta . Resulta, nalublob tayo sa ASSET PRIVATIZATION TRUST, DEBT TO EQUITY SCHEME, MEMORANDUM OF ECONOMIC POLICY, IMPORT LIBERALIZATION, SEQUESTRATION at iba pang eskima na bumukaka sa hita ng ating ekonomiya.

Ikalawa, ang pamahalaan ay kontrolado pa hanggang ngayon ng mga oligarko na ang interes pangkabuhayan ay nakasuso sa mga banyaga at laban sa kapakanan ng sambayanang Pilipino. Ikatlo, ang pananatili ng lumang kulturang pampulitika na may katangiang indibidwalista, personalista at populista; sa madaling salita, ang pulitika ng opurtunismo ay patuloy na sumisira sa sistemang pampulitika. Ikaapat,ang kawalan ng demokratikong partisipasyon ng mamamayan sa pag-ugit ng mga desisyon at kawalan din ng istrukturang magsusulong nito.

Katubusang Pangkabuhayan? Ang mga pangunahing industriya ay kinakailangang nasa kamay at kontrol ng mga PILIPINO. Hindi uunlad ang bansa kung ang mga susing industriya gaya ng langis, bakal, kemikal, mineral, gamot atbp. ay kontrolado ng mga banyaga at habang nanatili parin ang ang kaayusang mala-kolonyal ay mala-pyudal. Kailangang isa-Pilipino ang mga susing industriya at isulong ang pambansang industriyalisasyon tungo sa tunay at ganap na pagbabago sa lipunan.

Panlipunang Pagkakasundo--- ang patuloy at papatinding patayan sa hanay ng mga PILIPINO ay bunga ng indibidwal at mapanghating kaisipan na isinalaksak sa ating mga utak ng mga dayuhan : Hollywood movies, TV Programs, magazines, comics, edukasyong kolonyal, etc. Dapat maliwanagan ng lahat na ang pangunahing problemang dapat lutasin ng mga Pilipino ay ang aspetong ito ng pagkakaisa. Ang kalaban natin ay ang mga dayuhan at hindi ang mga kapwa natin Pilipino. Lusawin na natin ang malalim na “regionalism” at taktikang “ divide and rule” na ginamit sa atin ng mga dayuhan at naging daan upang tayo ay pagharian sa sarili nating bayan.

Ang mga prinsipyong nabanggit ang aking yinakap at tinanganan sa halip na ang ideyolohiyang KOMUNISMO. Ang aking naging tanglaw pangkaisipan ay ang DIWANG PILIPINISMO na ang batayang prinsipyo ay ang mayamang balon ng karanasan ng REBOLUSYONG 1896 na pinamunuan ni Gat. ANDRES BONIFACIO at ng KKK.

Ang isinusulong ng Pilipinismo ay pagkakaisa, hindi ang tunggalian ng uri! Hindi dapat na klasipikahin ang lipunang Pilipino sa antas ng kabuhayan, hanap-buhay at pinag-aralan. Mismong ang Kalikasan ng Mundo ay nagtatakda nang pagkakaugnay at Harmony ng lahat ng bagay at nilalang. Maging ang ating mga daliri sa kamay ay hindi pantay-pantay subalit may kanya-kanyang gamit at kumakatawan sa kabuuan. Lisyang linya din na paigtingin at isangkalan ang tunggalian ng mahirap at mayaman sapagkat ito ay tyoryang salat sa pagsasaalang-alang sa lohika at rasyonal na pangangatwiran.

Hindi monopolyo ng mga mayayaman ang kasamaaan at hindi rin laging mahihirap ang nasa katuwiran. Ang tunay na Kalayaan ay nagsisimula sa pagkakaroon ng kamulatan, kamalayang panlipunan at pagsusulong ng internal na pagbabago sa ating kaisipan. Ang tunay na pagbabago ay nag-uugat sa pagbabago ng ating diwa at sarili. Kasunod ng kamulatan ay ang pagsasaalang-alang sa pampangkalahatang interes at pambansang kapakanan. Ang itaas na bahagi ng lipunan ang dapat na manguna sa radikal na transpormasyon ng lipunan upang maiwasan ang marahas at madugong tunggalian. Kapag ang bumalikwas ay ang masa, magiging madugo ang resolusyon ng tunggalian.

Kung uuriin natin ang Lipunang Pilipino, dapat na sa pagitan nang MABUTI at MASAMA. Mabuting PILIPINO ka ba o MASAMA? Makatarungan ka ba o di- makatuwiran?

Kaya pinagpunit-punit ko ang sulat mula sa komite sentral ng kilusang estudyante. Reaksyunaryo raw ako! Pakawala ng militar, penetrator, demolitionist at dapat nang tumigil sa kontra-rebolusyong pagkilos. Nagngangalit ang aking kalamnan at tumiim ang aking mga bagang dahil sa mga maling paratang sa akin. Kritikal daw ang aking pananaw sa Mother RUSSIA at CHINA. Hindi raw imperyalismo ang pakikialam ng mga ito bagkus ay bahagi ng mga hakbang tungo sa internasyonalismo. Ipinasya kong mag- lie low at mag-concentrate na lamang sa pag-aaral, hanggang tuluyan na akong tumiwalag sa kilusan.

Naging simula iyon nang paglayo ng loob sa akin ni Rene na tuluyan nang nabrain-wash ng komunistang doktrina. Bihira na siyang umuwi sa bahay at tuluyang nag-fulltime sa pagkilos. Maraming beses na akong nakipagtalakayan sa kanya ngunit malalim na ang ugat ng taglay niyang ideyolohiya.

Nang manlupaypay ang komunismo sa RUSSIA at nag-adopt naman ng one- party-two system ang CHINA ay hindi pa rin nagbago ang paniniwala at komitment ni Rene. May mga gabing dumadalaw siya sa akin (lumipat na ako ng bahay nang magtapos sa college at nagkatrabaho) at nagkukuwento ng mga karanasan niya sa larangan. Minsan daw ay napawalay siya sa kanyang yunit, nang matagpuan siya ng kanyang mga kasama ay kampante pa siyang natutulog sa ilalim ng isang malaking puno. Inihabilin na rin niya sa akin ang kanyang bisikleta at nakiusap na ingatan ko ito. Iyon lang daw ang kanyang pag-aari na puwede niyang ipamana sa kanyang magiging pamangkin.

Dalawang taon pa ang matuling lumipas nang huli naming pag-uusap, niyanig ako ng isang balita. Napatay daw si Rene! Nabaril siya! Ang pumasok kaagad na tanong sa isip ko ay anong yunit ng Army o Police kaya ang nakapatay sa kanya?

Nang makuha ko ang bangkay ng aking kapatid ay sumulpot ang katotohanang gumimbal sa akin. Mula sa tagpi-tagping mga detalye na aking nakalap sa kanyang mga kasama at sa mga militar ay lumutang ang masakit na katotohanan. Mismong kasama rin ni Rene ang pumaslang sa kanya dahil pinaghinalaang DEEP PENETRATION AGENT(DPA). Isinangkot siya sa OPERATION ZOMBIES. May tama ng punglo ang noo ni Rene, puno ng pasa ang katawan at may marka pa ng itinaling alambre ang kanyang mga kamay.

Bigla ay natulig ang aking tenga ng mga putok ng baril, sunud-sunod. Sa loob ng ilang sandali ay nangibabaw sa paligid ang usok ng pulbura, pinabangis ng amoy nito ang aking katauhan. PUTANG-INA!! HINDI HUDAS ANG KAPATID KO!! Sinabunutan ko ang aking buhok, nangalog ang aking mga tuhod hanggang mapaluhod ako sa lupa at mapahagulhol.

Ilang gabi matapos mailibing si Rene, paulit-ulit na dumadalaw sa aking panaginip ang kanyang pagkamatay. HINDI AKO TAKSIL!! ANG ANTI-REBOLUSYONARYO AY ANG MGA REAKSYONARYONG MGA LIDER NA NAGPIIT SA KANILANG DIWA SA NILULUMOT AT KINAKALAWANG NA MGA TYORYA, MABUHAY ANG SAMBAYANAN!! Naglilitawan pa ang mga ugat sa leeg ng kapatid ko dahil sa kasisigaw. May piring noon ang kanyang mga mata at nakagapos ng alambre ang mga kamay sa likod. Magkahalo na ang dugo at ulan na humihilam sa kanyang mga mata.

Isang malakas na kulata ng AK-47 ang tuluyang nagpatiklop sa mga tuhod ni Rene hanggang mapasubsob sa lupang nagpuputik na ang kanyang mukha. Bunton ng putik na nagmula sa hinukay na libingan. Pakiwari niya ay mistulang maiinit na dibdib iyon ng isang inang matagal nang nangungulila sa nawalay na bunso. HALIKA, ANAK! HALIKA! Malamyos ang tila nag-aanyayang tinig ng hukay na pumapawi sa paghihirap na kanyang dinaranas. INAY, ITAY! Nagdidiliryo na sa hirap si Rene. Hindi nag-aksaya ng panahon ang berdugong naging lihim na kaaway ng aking kapatid sa kilusan at siyang nagtahi ng mga paratang. Matagal na itong naiinggit sa kanya dahil sa kasamahang babae na naging karelasyon niya. Nakisabay sa kulog ang putok ng baril hangang lumatag nang tuluyan sa lupa ang katawan ni Rene.

Matagal ko ring ipinagluksa ang aking kapatid. Kahit nang mag-asawa na ako at magkaanak ay multong bumabalik sa akin ang pag-aaruga ko sa kanya, ang mabuti naming samahan hanggang paghiwalayin ang aming diwa ng isang ideyolohiya. Lagi akong sinusumbatan ng aking budhi dahil sa pagtulak ko sa kanya noon na sumapi sa organisasyon ng mga estudyante.

Sa mga gabing ang kaulayaw ko ay bote ng lapad na nagpapamanhid sa aking isip ay hindi mapaknit sa isip ko ang kawalan nang kahalagahan at pagsasaalang-alang sa buhay ng isang tao sa kilusan. Ang tao para sa kanila ay isa lamang bagay, isang kagamitan o makina na maaaring gamitin sa pag-ugit ng isang sosyalistang lipunan.

Kapag napagmamasdan ko ang aking anak na natutulog nang payapa katabi ng aking asawa, ay humihiwa sa aking alaala ang pintig ng buhay na nagsimula sa sinapupunan, siyam na buwang kasugpong ng hininga ng isang ina. Kinalinga at inaruga ng ilang taon---sa huli ay bibihagin lamang ang pagkatao at isipan ng isang paniniwala hangang sa maging daan ng kamatayan. Ang masakit, kamatayan sa kamay ng mga itinuring na kapanalig.

Kasabay nang pagsusuka ko dahil sa kalasingan ay humahalukay din sa aking sikmura ang hapdi ng maling paratang sa akin noon bilang reaksyonaryo. Sa mga sandaling ganito, kapag umiikot na ang mundo ko ay tumatambad sa aking balintataw si Rene habang tinuturuan ko noong magbisikleta, natutumba, nagagalusan. Hanggang matutunan niya ang lahat, ang manimbang, pumihit pakaliwa… sumikad pasulong, paangatin ang gulong at mag-exhibition o di kaya’y mamasyal na lamang. Sana siya’y namasyal na lamang.

Hanggang isang araw, namulat ako sa natunghayan ko sa pahayagan, lumitaw sa isip ko ang hubad na katotohanan. Magaganda na pala ang buhay ng mga naging lider ng kilusan. Ang isa ay naging administrador ng isang multinational computer business sa Subic at security consultant, ang isa’y naging presidente ng multi-milyong kooperatiba sa Tarlac, naging mga negosyante’t kapitalista, advisers ng mga Public Relations Firms, consultants at opisyal ng pamahalaan. Ang isa naman ay namamayagpag sa Media dahil kapatid ng isang kilalang naging kongresman sa Bicol subalit pinatay din ng mga dating kasama. Sa personal na pag-unlad at popularidad ng mga naging lider na ito ay naging tuntungan nila ang laksang mga bangkay ng mga tunay na rebolusyonaryo lalo na ang kabataan na madaling namanipula ang pag-iisip.

Napaglaruan ng mga hunyangong nagbalatkayo sa ngalan ng katarungan at nasyonalismo ang hanay ng mga kabataan. Sumakay sa mga isyu para sa kanilang ambisyong politikal at ipinaligo ang dugo ng mga lehitimong maghihimagsik. Para sa mga buwitreng kagaya nila, maniningil ang kasaysayan at tadhana.

Ang tangi lamang nagpapaluwag sa dibdib ko at unti-unting lumulusaw sa nanunumbat kong sarili ay ang katotohanang para sa masang pinaglingkuran ni Rene at ng marami pang kagaya niya ang hinantungan, sila ang tunay na rebolusyonaryo. Sila ang mga tunay na bayani dahil sa kahandaan at komitment nilang ialay ang buhay para sa bayan, nang walang pag-aalinlangan at pagsasaalang-alang sa pansariling kapakanan.

-W A K A S-

-Katimugang Tagalog, lalawigan ng Rizal, 30 Nobyembre 1997

( Ang kathang ito ay isang pag-aalay sa diwa at alaala nina KA NONI VILLANUEVA, LEONARDO RODRIGUEZ aka KA AMOR, KA FLOR LAM, Gen. EDGARDO ABENINA, Commodore DOMINGO CALAJATE, PSSUPT ISAIAS R LIM, CAPT. APOLLO PALASOL, Lt. VILLAR, PO3 DANIEL SURBAN at PO1 ALEX AGUDA .)

**************************************************************************************************

“ Ang mga nahihimbing ay may kanya-kanyang panaginip. Ang mga mulat ay may nagkakaisa at mapagpalayang pangarap..”

PUNLA-IPIL

ANG ATING PANANAW AT PANININDIGAN:

Ang kasalukuyang krisis panlipunan na kinakaharap ng ating bansa at digmaang IDEOLOGICAL na isinusulong ng iba’t-ibang mga armadong grupo ay may solusyon. Ito ay ang IDEYOLOHIYA. Kung ideological ang labanan, dapat na armado din ang ating hanay ng isang mas superior na ideyolohiya. Ang ideyolohiya ay ang tulay na nag-uugnay sa mga tyorya at pagsasapraktika. Ang lahat nang maunlad na bansa sa daigdig ay may ideyolohiyang tinaglay ang mga mamamayan na naging pundasyon sa pagdakila at pagkakaisa ng kanilang bansa. Ang bansang HAPON ay nagtataglay ng SHINTOISM na kaisipang sila ay nagmula sa Haring ARAW at superyur na lahi. Ito ang naging dahilan upang maging, hangang sa bingit nang pagkatalo noong WW-II, ang kanilang mga magigiting na mandirigma ay naglunsad ng KAMIKAZE, Assault at suicide operations upang mapanatili ang kanilang Respeto sa Sarili at Dignidad. Ang kanilang mga pinuno sa digmaan o mga nagkamaling lider ay nagsagawa ng HARA- KIRI upang mahugasan ng kanilang dugo ang kahihiyan at nahubdan niilang karangalan. Ito rin ang naging susi, upang mismong ang mga ina ng mga sundalong nakidigma ay mas hinangad pang mamatay sa larangan ang kanilang mga anak, kaysa sa umuwing talunan. Ang paniniwalang sila ay superyur ang naging tulay upang muling bumangon ang JAPAN mula sa abo ng digmaan at ngayon ay nagapi na sa larangan ng ROBOTICS, Electronics, Car manufacturing at antas ng ekonomiya ang US.

Ang mga ALEMAN ay inudyukan ng THIRD REICH at MEIN KAMPF ni HITLER na nag-inspire at nagmotivate sa kanila upang palakasin ang kanilang bansa, bawiin ang kanilang dangal sa pagkatalo sa WW-I at sakupin ang EUROPA. Ang mga AMERIKANO ay ginabayan ng LIBERTARIAN IDEOLOGY na naging dahilan upang putulin nila ang pagiging anak lamang ng ENGLAND.

Sa paggabay ng KAISIPANG PILIPINO lamang tayo magkakaisa, aangat at malilinaw sa ating mga isipan kung ano talaga ang interes na para sa sambayanang Pilipino sa larangan ng Pulitika, Edukasyon, Ekonomiya at Kultura.

Base sa pagkakaisang ito sa linyang pang-ideyolohiya ay makakapagpasya tayong tahakin ang landas ng tunay na pagbabago at pag-unlad. Magkakaroon tayo nang kahandaan na isulong ang isang Demokratikong Pagbabagong Pilipino.

Ang ideyolohiya ay ang pinag-isang mga paninindigan, mga tyorya at mga layunin na siyang kabuuan ng isang socio-political na programa. Ang ideyolohiya ay umiigpaw sa mga pang-indibidwal na alalahanin sa pamamagitan nang pagtatatag ng isang pangkalahatang takdang layunin para sa grupo ng mga indibidwal na nabubuhay sa isang particular na lipunan. Ang ideyolohiya ay agad na nabibigyan nang panlipunang saklaw.

BAKIT KAILANGAN ANG IDEYOLOHIYA PARA SA PILIPINO?

Ang kasalatan sa ideyolohiya ang sumiphayo sa pinakamabuting mithiin ng mamamayan. Ang Rebolusyong 1896 ay hindi ganap na nagtagumpay dahil walang pang-ideyolohiyang interes na higit na masaklaw sa paksiyonal o pampangkat na interes. Kung ang pamunuan ng Rebolusyong 1896 ay nagkaroon nang mapagkaisang ideyolohiya, disin sana’y nakibaka sila para sa mga layuning pangkalahatan--- sapagkat nasa ubod ng lahat ng ideyolohiya ay mga saligang palagay tungkol sa kalikasan ng daigdig, ng lipunan, kalikasan ng tao, pulitika, kabuhayan, moralidad at pang-araw-araw na gawain o pamumuhay.

Ang ideyolohiya ay nagtuturo sa atin na tayo ay dapat kumilos alinsunod sa prinsipyo at hindi dahil sa lantay na opurtunismo.

Sa tagal nang tuwiran at di-tuwirang pagkakasakop at pagkakabusabos, ang mga PILIPINO ay lubusang nahati lalo na sa kaisipan at damdamin. Ang pagkakahating ito at pambubusabos ay nagdulot nang kasalukuyang mga krisis sa pulitika, kabuhayan at kultura. Isang ideyolohiya lamang na matatawag na atin ang maaaring magbigkis sa ating mga isipan na siyang tututol at aktibong sasalungat sa mga kilabot na puwersa ng kadiliman na ngayo’y naghahari at nagsasamantala sa ating lipunan.

ANONG URI NG IDEYOLOHIYA ANG KAILANGAN NG MGA PILIPINO?

Ang isang tunay at makabuluhang ideyolohiya ay sumisibol mula sa mismong kalikasan nang panlipunang reyalidad. Ito ay dapat na mayroong pangkasaysayang saligan. Sa panahon ngayon, walang bansa ang maaaring umunlad na walang sariling ideyolohiya: at kung magtataguyod tayo ng ideyolohiya, kailangang ito ay IDEYOLOHIYANG PILIPINO at hindi ibang ideyolohiya: 1) sapagkat kalutasang PILIPINO ang kailangan nating ilapat sa mga suliranin sa PILIPINAS at sa Lipunang Pilipino. 2) Dahil talos natin sa ating kasaysayan na kailanman ay hindi magsisilbi sa kapakanang PILIPINO ang alinmang DAYUHANG IDEYOLOHIYA. 3) Sapagkat mula sa mayamang kaban ng ating mga karanasan ay napakaraming ideyang sumisibol at naghihintay na lamang para gamitin at paunlarin.

( 20 September 2006, Lunsod ng Quezon)

-PLS REPRODUCE AND PASS AROUND TO FRIENDS AND RELATIVES********

For any comments, suggestions or reactions pls txt to 09192869948

Mapanggalugad na Diwa

2007-03-22T01:09:00.000-07:00

Isang Pilipina ang ginahasa ng siyam na kabataang Kuwaiti sa isang desert camp sa Kuwait. Isa pang Pilipina ang napaulat na ni-rape din ng dalawang Kuwaiti Police sa bansang iyon na umaabot sa 60,000 Pilipino ang namamasukan bilang mga katulong, drayber at manggagawa.

Noong 1991, sa kainitan ng Iraqi Invasion sa Kuwait ay maraming Pilipina rin ang nakaranas nang sekswal na pang-aabuso. Sa halip na tumulong upang makamit ang katarungan, isang opisyal pa ng pamahalaan noon ang nangungutyang nagwika na kung hindi rin lang maiwasang magahasa, tumihaya na lamang at mag-enjoy habang inaabuso. Hanggang sa kasalukuyan, libong kababayan natin ang hindi pa nabibigyan ng benipisyo sa kanilang “ War Claim”. Ang bilyong Dolyar na dapat ay naibigay na sa kanila ay patuloy pang pinagpipiyestahan ng mga “Buwitre”. Sa Saudi Arabia, maraming Pilipino ang nagdurusa sa kanilang mga bilangguan dahil naging biktima ng maling mga paratang. Marami na ang napugutan ng ulo.

Sino nga ba ang hindi makakaalala sa mapait na sinapit ni Flor Contemplacion at Delia Maga sa bansang Singapore? Si Delia na matapos paslangin ay ang kababayan pa niyang si Flor ang pinagbintangan. Ang pagbitay kay Flor sa Singapore ay naging simbolo ng kaapihang dinaranas ng mga Pilipino sa ibang bansa.

Sa Europe at Canada, ang pakahulugan nila sa Filipina ay maid o katulong. Ito ang ipinaabot na balita sa akin ng kaibigan kong si Allan Pulido na halos ay 11 taon nang naninirahan doon.

Si Maricris Sioson? Malagim ang sinapit niyang kamatayan sa bansang Hapon. Pinasakan pa ng bote ang kanyang ari. Manipestasyon nang nakaririmarim na pagyurak sa ating pagka-Pilipino. Sabagay, nasanay ang mga Hapon sa pagpaparaos sa ating mga kababaihan noong World War II. Kaya kahit lumaya na tayo sa kanilang pananakop, nag-luluwas naman tayo sa kanilang bansa ng mga pinaka-first class nating kadalagahan (pang-export ba? Dumaan sa Quality Control). Ang pinakamagaganda sa ating lipi, pinagpapasasaan ng mga sakang.

Noong World War II, itinatago natin ang ating mga kababaihan sa mga Hapon, ipinagtatanggol, ipinaglalaban hanggang kamatayan. Ngayon, itinutulak pa ng kanilang mga magulang na magpaalipin sa lupain ng mga sakang na sumakop sa ating bansa. Ang kapalit, salaping makakapagpaahon sa kanilang karukhaan. Kaya’t ang ating bansa, tambakan ng mga surplus at Junk. Mula sa mga reconditioned na bus, makina ng jeep, electronics, pati-ukay-ukay. He-he-he. Talagang basura na tayo sa paningin ng mga banyaga. Walang dignidad, walang pagpapahalaga sa dangal at puri. Gumugulong sa putik, handang gumapang sa lupa kapalit nang pagkabundat ng tiyan. Kaya’t ang mga tiwali, mga makabagong Makapili, handang ibenta ang ating kapakanan sa mga dayuhan. Itinatali ang ating bansa sa mga eskima at patakarang taliwas sa interes ng mga Pilipino.

Naku?! Ang mga maka-bagong Makapili? Kumikita ng Bilyong Piso sa pangungumisyon sa mga kontrata. Ang nagpapasan ng krus ay tayo. Ang pinapatay ng pesteng PPA ay tayo. Sa halip na tayong mamamayan ang pagsilbihan nila, dugo pa natin ang kanilang sinisipsip. Imulat ninyo ang inyong mga mata, maraming proyekto sa ating paligid ang minamadali, ang over priced. Ang maayos na kalsada, wawasakin at gagawin uli. Para daw maubos ang allocated na budget sa isang fiscal year at huwag mabawasan ang appropriated fund sa susunod na taon.Ang galing, ano? O baka nai-advance na ang commission sa kickback kaya upang huwag mabulilyaso, gumawa ng kung anik-anik na proyekto. He-he-he.! Mga project which defies logic and common sense. Hak-hak-hak!

Ang isa kong tropa maraming nakaaway na corrupt na ranking officer. Dangan kasi ay nag-request siya ng pagrepair sa isang generator ng kanilang barko. Nagrelease naman ng budget sa amount na 400 thousand Pesos. Ang isang bagong generator ay nagkakahalaga lamang ng mahigit 300 thousand Pesos. Ang ginawa ng honest na opisyal, bumili na lang ng bagong generator para sa barko sa halip na iparepair at isinoli ang 100 thousand Pesos. Galit na galit ang mga kurakot niyang opisyal. Kung ibibili lang daw ng bagong generator, sana daw ay ginawang 1 Milyon ang ni- request na pondo. Bobo daw talaga siya. Bobo! Makaraan ang ilang araw, nakatanggap siya ng relief order. Hindi bobo ang tropa ko mga ‘igan. May konsyensya kasi siya at mapagmahal sa bayan. Ang sabi nga niya sa akin, iyon daw ang maipagmamalaki niya sa kanyang mga anak. Kaya niyang humarap kahit kaninong tao na may karangalan at dignidad.

Ewan ko nga ba kung bakit? Ang kultura kasi natin ngayon at balyus ay unti-unti nang nilalason ng materyalismo, kasakiman at kapalaluan. Madali tayong masilaw sa mga mararangyang bagay. Mansyon na bahay, luxury cars, chika babes o papahh na mga “daisy”, ekta-ektaryang lupain, world tours, showbiz atbp. Naging status symbol na sa ating lipunan ang pagkakaroon ng mga batambatang “KABIT”. Marami sa ating mga pulitiko ang mistulang ipinangangalandakan pa ang pagiging “BABAERO o LALAKERO”. He-he-he! Kapag mayroon kang 4 G’s: guns, goons, gold and girls, bida ka na. Panalo ka na! Hinahangaan, kinaiinggitan, pinagpipitaganan. Sa halip na kasuklaman, pandirihan at kutyain. Kaya tuloy walanghiya na sila!! Dapat baguhin natin at balikwasin ang ating kultura at balyus. Panahon na upang ang mga salot na ito ng lipunan ay kondenahin at kutyain.

Habang tayo ay inaaliw noon ng pag-ieskandalo ni Kris Aquino sa kanyang pakikipagrelasyon kay Mayor Joey Marquez, habang kinikilig tayo sa TV program ng F-4 na Meteor Garden, nang pag-concert nila dito sa bansa, habang binubugbog ang sikolohiyang Pilipino sa telenovela ng mga Mexicans at Taiwanese--- hindi natin namamalayan ang pagkalam ng ating sikmura dahil sa kahirapan. Okay lang si Kris Aquino, kumita pa nga daw siya ng milyon sa isang communications company dahil sa Text messages tungkol sa kanyang LOVE STORY. Sa ganitong pag-iral ng komersyalisasyon sa Media Industry, kawawa tayong mga Pilipino. Sa halip na ang isulong ay ang mga balyus na pagkamakabayan at pagkamakatao, sinasagkaan at sinasalunga ang pagsulong ng mga progresibong diwa. Para sa kanila, mas mabuting pag-usapan ang showbiz kaysa sa pagtaas ng singil sa tubig, pagsakal ng PPA sa ating leeg, oil price increase, tuition fee hike, pangungurakot, katiwalian at mga isyung panlipunan.

Habang ang mga burgis at elitista ay inaaliw ni Mariah Carey sa The Fort at nagpapalakpakan naman ang mga yuppies sa concert ni Mandy Moore, habang ang mga matrona, mga Don, senyorita at senyorito ay nagpapakalasing sa mga mararangyang piging, si Mang Juan at ang kanyang pamilya naman ay natutulog ng hungkag ang sikmura. Kasabay ng halakhak ng mga kabilang sa alta sosyedad sa pagyayabang ng milyon o bilyong kinita sa kanilang mga transaksyon ay ang alingawngaw naman ng mga putok ng baril sa larangan, ang ungol ng naghihingalong kawal at pulis na nakikipaglaban sa kanayunan at kalunsuran. Nakikipagpatayan sa kapwa nila Pilipinong ginagabayan ng ibang ideyolohiya.

Mahirap talagang mag-isip, magsuri at mamulat ang isang liping nilason ang kaisipan ng mga mananakop na dayuhan. Hindi nila nakikita ang kanilang pagkakasuga sa kahirapan, kawalan ng katarungan at pagyurak sa kanilang karangalan at dignidad. Hindi natin nakikita na ang ating kapakanan ay kasalungat ng interes ng mga banyaga. Nabubuhay tayo sa isang ilusyon na kung ano ang maganda at mabuti para sa mga Kano,Hapon, Intsik, Aleman atbp. ay maglilingkod din sa ating kapakanan. Ha-ha-ha.! Kaya nga sa kabila ng pagiging tropikal ng ating bansa, kinakanta natin ang I’m dreaming of a White Christmas. Idol ng mga bata si Santa Claus. Amerikana ang paboritong business suit ng ating mga executives na nangangarap na maging mga Kano balang araw.

Ang mahirap sa ating mga Pilipino, naisalaksak na sa utak natin ang epekto ng Liberal Democracy ng mga Kano. “Wala akong Paki sa hindi ko Pami!” “You scratch my back, I’ll scratch yours!”. Lumalim ang impluwensya sa atin ng indibidwalismo. Ang bunga, wala tayong pakialam maging sa ating bayan. Kaya “in” ang pangungurakot at katiwalian basta ba super yaman naman ang kapalit. Hindi nakikita ng isang indibidwalista ang kapakanang pangkalahatan. Sa halip na ang isulong niya ay kolektibismo, inuuna niya ang kanyang pansariling kapakanan. Hindi uunlad at susulong ang isang bansang binubuo ng mga makasarili at may indibidwalistang pananaw. Salat sa esensya ng dedikasyon, pagtatalaga at pagsasakripisyo ng sarili ang taong makasarili.

Makasarili ang mga taong corrupt at tiwali. Ang kapakanan ng bayan ay kanilang isinasa-isangtabi magkamal lamang ng pera at kapangyarihan. Nakapanlulumo ang kasasapitan ng ating bansa kapag dumami pa ang kauri nila.

Gaano na kabulok ang umiiral na kalakaran sa ating lipunan? Sa isang pag-aaral noong 2004, ang Pilipinas ay itinanghal na pang 92 sa may kabuuang 133 na bansa sa buong daigdig bilang corrupt. Ito ay batay sa pag-aaral ng Transparency International na nakabase sa Berlin, Germany. Maging ang World Bank ay nagpalabas ng ulat na umaabot sa $ 40 Billion ang napupunta sa bulsa ng mga tiwaling opisyal ng pamahalaan sa nakalipas na 20 taon. Ang halagang ito ay kumakatawan sa halos ay 2/3 ng kabuuang utang panlabas na umaabot na sa 3.2 Trilyong Piso. Inaasahang lolobo pa ito sa 7 Trilyon hanggang sa taong 2008. Ngayong 2007 naman, tayo ang itinuturing na pinaka-corrupt sa buong South East Asia sa isang pag-aaral at survey sa Hongkong.

Maging ang isang dating kasapi ng gabinete ay nagpahayag na sa 2004 Budget na 864.8 Bilyong Piso, aabot sa 66.48 Billion Pesos ang mapupunta lamang sa panunuhol, SOP’s, komisyon o kickback.

Samantala, ang resulta ng isang pag-aaral ng Tax Research Center ng Department of Finance ay humantong sa nakagigimbal na reyalisasyon. Nawalan ang kabang yaman ni Juan De La Cruz ng 635 Bilyong Piso na potential revenues mula 1998- 2002 dahil sa pandaraya sa income at value added taxes mula sa mga korporasyon at propesyonal. Sa halagang nabanggit, kaya nitong burahin ang 658 Bilyong piso na deficit sa limang taong saklaw ng pag-aaral na ito. Umaabot din sa 242.7 Billion Pesos bawat taon ang nawawala sa bayan sa anyo ng tax leakage at pandaraya sa buwis.

Gayundin naman, niyayanig din ang ating ekonomiya sanhi ng epekto ng Globalisasyon. Sinasalanta ang ating mga magsasaka at manggagawa ng pagbaha ng banyagang produkto dahil sa WTO-GATT. Ibinubukaka ng eskimang ito ang makinis at malasutlang hita ng ating ekonomiya upang gahasain ng mga banyagang kalakal. Unti-unting pinapatay ang mga negosyanteng Pilipino. Ayon na rin mismo sa isang senador, umaabot na sa 1 Milyong kababayan natin ang nawalan ng trabaho dahil sa nagsarado ang kanilang mga pabrika at negosyo mula pa noong 1994.

Pansinin ninyo ang mga produktong mabibili natin ngayon, mula sa karayom hanggang sa mga laruan, sapatos at electronic equipments ay gawang China, Amerika, Japan. Hindi pa nagkasya itong mga intsik sa pagpapabaha ng kanilang produkto sa ating mga lokal na pamilihan, pati pagmanufacture ng shabu na sumisira sa utak ng ating mga kabataan ay dito na rin gumagawa. Salamat sa globalisasyon, he-he-he! Habang dumarami ang adik sa shabu, tinitilian pa at sinasamba ng ating mga kabataan ang F-4.

Sa dami ng problema ng ating bansa may solusyon pa kaya? Habang nag-aaway at nagtatalo ang mga pulitiko, tayo naman ay niyayanig ng mga eskandalo gaya ng Jose Pidal account, Impeachment kay Davide, minumulto din tayo ng PEA-AMARI Scam, RSBS Crisis, JDF issue, Macapagal Boulevard overpricing, Oakwood Mutiny, NAIA Tower incident, Kotong dito/ kotong doon, Kotong fiscals and judges, ang pesteng PPA. Ahhhh! Sobra na sila!! Ang mga buwaya, linta, buwitre at hunyango sa ating lipunan ang sumasakal sa ating leeg. Mananahimik na lang ba tayo? Hindi na, tama na!! Panahon na nang pagtindig at paglaban. Putulin na natin ang kanilang pagsasamantala sa ating bayan!! Tumayo at manindigan! Labanan ang pangungurakot at katiwalian sa lipunan! Ipaglaban ang katuwiran at katarungan!

(for any comment/ suggestion, pls call/ text 09192869948.)

- Batingaw 2004-

Ang Himagsikang Panloob

2007-03-22T00:40:00.000-07:00

HIMAGSIKANG PANLOOB

ni Foxtrot Mama

malayang salin ni

Bert Fabregas

alang halaga nang pangkabuhayang pag-unlad ang magkakaroon ng kabuluhan sa lipunang Pilipino maliban na lamang kung ito ay mag-iiwan nang hindi mabuburang marka sa mahirap na tao - - hindi lalabis sa pagbundat sa kanyang tiyan kagaya nang pagpukaw sa kanyang nagwawalang-bahalang kaluluwa. Sapagkat isang bagay ang pagtanggap ng mga biyaya at iba ang paghango ng kasiyahan at katuparan mula sa mga ito. Ang pagtanggap ng mga biyaya ay maaring katumbas nang pagkamit ng materyal na bagay; subalit ang damdamin ng kasiyahan at katuparan ay magmumula lamang sa muling pag-bubuo ng disposisyong pangkaisipan at manggaling sa lehitimong indibidwal at panlipunang kamalayan.

ng komitment ng Demokratikong Rebolusyong Pilipino (DRP) sa maisasagawa at may malayong-abot na repormang pang-ekonomiya samakatwid, ay kailangang may kawangis na kapantay na pagpapasya at masilakbong komitment na isinusulong para sa panlipunan at repormang moral. Kailangang maunawaan ng karamihang mamamayan ang eksaktong kalikasan ng mga pagbabagong materyal na umiiral at ang mga kundisyong mapanalungat na lumilinang sa mga naturang pagbabagong kinakailangan. Lahat ng mga Pilipino ay dapat maging handa na umagapay sa pag-unlad, habang tayo’y kumikilos mula sa atrasadong lipunan patungo sa bago. Bawat isa’y kailangang kumilala ng pangangailangan na iwaksi ang mga lumang balyus at umangkin ng mga bago sa pagsabay sa mga pangangailangan sa nagbabagong panahon.

ayong lahat ay kailangang maging bahagi ng isang di-mapaglabanang kilusan na muling tutuklas sa isang tutuong kulturang Pilipino. Walang sino man ang dapat na maiwan sa pagpupunyaging humulma mula sa pagkakaiba ng mga pananaw at ekspektasyon, nang isang pinag-isang kamalayang Pilipino. Ang pinakamahalaga, ang mga kabilang sa atin na hindi pa lumalahok sa “mainstream” ng progresibong pakikibaka ay dapat na magising sa katotohanang ang ating sariling pangarap, pag-asa at mga aspirasyon ang siyang nananawagan sa demokratikong rebolusyon na kung gayun, ang lahat ay bahagi ng proseso ng transpormasyon; at ang mga pagbabagong inaadhika ay hindi “unilateral” na ipinataw ng DRP bilang isang ahenteng panlabas. Ang masang Pilipino ang sentrong karakter at mga tauhan sa kilusang ito; ang dalahin ay nasa kanila upang gumanap sa isang aktibong papel, ang mamahala sa mga pangyayari at huwag hayaang ang mga pangyayari ay maganap lamang sa kanila.

a katunayan, ang mga pagbabago sa socioeconomic system ay dapat na kaalinsabay ng mga kaukulang pagbabago sa kamalayan ng mga tao. Ngunit ang mga pagbabagong ito’y hindi madaliang kaganapan. Sa Pilipinas, ang kamalayang panlipunan ay nalinang sa mabagal na hakbang na siyang humadlang sa implementasyon ng mga repormang pangkabuhayan. Marami tayong bilang ng kolonyal na ugat upang sisihin.

ng isang ugat na kailangang putulin ay sangkot ang karakter ng Pilipino- - na inilalarawang di mababago at pinamamayanihan ng katamaran, masunurin, tahimik at mapagtiis, kamalayan ng pagiging inperyur ng ating lahi, pagiging mahiyain at ang pagsalungat na maliwanagan o mamulat. Sa paniniyak, ang mga ganitong halimbawa ay hindi eksaktong repleksyon nang malawak na personalidad ng mga Pilipino. Subalit di natin maikakaila na ang ating pambansang kasaysayan ay punung-puno ng mga ulat ng panahong kritikal, nang ang mga Pilipino ay nabigong tumugon nang matatag sa mga nagbabantang kalagayan.

inabi sa atin halimbawa, na sa mahabang panahon ng pananakop ng mga Kastila, ang kalahati ng mga bayan sa kapuluan ay nasa direktang pamamahala ng mga lokal na prayle. Ang mga paring Kastila ay mag-isang nagpalakad sa lokal na pamahalaan. Gayunpaman, ang mga tao ay salat sa pagkakaunawa ng sarili nilang sitwasyon - - at ng motibasyon upang kumilos at upang igiit ang kapangyarihang tiyak sa kanilang bilang. Hindi ibig sabihin nito na ang mga Pilipino ay nagtataglay ng mga negatibong katangian lamang. Si Lapu-lapu pa rin ang siyang tumitindig na sagisag nang pakikihamok ng mga unang Pilipino sa pananalakay ng mga banyaga. Subalit naningil ang kolonisasyon, ang ugaling magpaalipin na pinasigla nito ay naibaon sa karakter ng mga Pilipino.

ng pagsanib ng simbahan at ng estado sa ilalim ng mga Kastila ay may malaking kadahilanan sa proseso ng pacification at intelektwal na pagpapailalim o pagyuko. Sa kamay ng mga may kapangyarihang pampulitika, tiniyak ng relehiyon ang maramihang produksyon ng mga busabos na kolonyal. Ang katolisismong Kastila ay nangaral ng mga virtues na palaayaw, palasuko at paggalang sa kapangyarihan.

ng makasining na kulturang hinikayat ng mga mananakop ay dapat ding sisihin. Ang literatura na limitado lamang sa mga Pilipinong naghahangad na kalugdan ng mga namumuno ay kailangang angkinin ang attitude o saloobin ng mga uring klerikal. Sa tutuong kahulugan, para maging favored ay pagiging anti-Pilipino rin. Upang maging matagumpay, ang kolonyal na Pilipino ay kailangang isuko ang katapatan sa kanyang sariling lahi.

ng edukasyong inpormal ay mas nakakasakal, sa paraang ito ay tumigmak sa balangkas nang pakikipag-ugnayang panlipunan. Sa direksyon ng relasyon ng mga Pilipino sa mga Kastilang mananakop, karamihan sa mga karaniwang tao ay luminang hindi nang galit kundi nang paghanga sa Kastilang paraan ng pamumuhay. Sa kalaunan, ang ganitong paghanga ay luminang ng isa sa dalawang paraan: sa isang malakas na motibasyon upang kumilos at gumawa tungo sa salaping kailangan upang makihati sa gawi at paraan ng mga nasa kapangyarihan, o nang katamaran dahil sa reyalisasyon ng malawak na pagitan na naghihiwalay sa mga mananakop at mga nasakop. Sa dalawang bagay, hindi naging kasiyasiya ang resulta. Ang silakbo na matutunan ang gawi at paraan ng mga makapangyarihan ay mangyayari lamang sa paggugol at sakripisyo ng mga mahihina at maliliit, na hindi binabaliktad ang pangkalahatang kolonyal na kalakaran. Sa kabilang dako, ang pagkiling sa katamaran ay naging huling hakbang sa proseso nang paghubad sa esensya ng ating pagiging tao.

ng kalagayan ng bansa noon pa man ay nagpamalas ng ating walang saysay na pakikibaka para sa kalayaan mula sa kundisyon ng kolonyalismo. Sapagkat ang dominasyon ng mga Kastila ay nag-iwan sa atin ng mapagpumilit na buhay ng mga santo, pasyon, moro-moro at korido. Ang painting at eskultura ay nanatili sa imaheng makarelehiyon. Ang mga prusisyong panrelehiyon at ibang seremonyang panlabas ay nagbigay diin sa paghahanap ng tao sa kaligtasan at kaluwalhatian ng langit. Kaya, ang inisyatiba na igiit ang sariling katauhan at ayusin ang kundisyon ng buhay ng tao ay nasagkaan ng hangarin na ipailalim ang kaluluwa ng mga Pilipino sa paglilingkod sa Diyos at sa kanyang mga kinatawan sa lupa (ang mga prayle). Madaling nagamit ng mga Kastila ang ganitong pasensyosong kababaang loob ng mga Pilipino upang maabot ang kanilang buktot na hangarin sa kolonyang Pilipinas.

sa pang ugat na kailangang maputol ay ang ating tradisyon nang edukasyong kolonyal sa pormal at inpormal nitong aspeto. Alam natin halimbawa na ang edukasyon sa panahon ng mga Kastila ay isang padaskul-daskol na pangyayari sa kamay ng mga prayle.

aliban na lamang noong huling dantaon ng kanilang paghahari ay bumuo ang mga Kastila ng isang sistema ng pambansang pagtuturo. Kahit noon, ang mga pagtuturo ay limitado sa mga araling may payak na kasanayan. Pinabigat naman ang mataas na edukasyon nang nakalilitong mga pagpapakahulugan at mga litanyang walang kabuluhan. Sa halip na gisingin ang diwa ng mga mag-aaral sa reyalidad ng kanilang panlipunan at pang-ekonomiya, o pampulitikang posisyon, itinuon nito ang kanilang atensyon sa mga walang kaugnayan at pang-akademyang hangarin. Ang resulta tuloy, ang mga abanteng pag-aaral ay humugot sa mga Pilipinong iskolar patungo sa tradisyong klerikal ng mga monastikong Espanyol, legasya ng kamangmangan at kababaang uri. At noong ang rebolusyon ay mamamalas na handa na sa pagbubuo ng aspirasyon ng mga PILIPINO, ang mga bagong mananakop na Amerikano ay biglang pumasok sa eksena.

indi nakakagulat na kahit noong unang bahagi ng ating martsa tungo sa pagbabago ay dapat pa ring ipakita ng mga Pilipino ang bakas ng ating lumipas. Kabilang sa mga ibang bagay, nakikita sa mayorya ng mga Pilipino ang pagiging malayo sa mga sentral na interes pulitikal. Kahit na ang saklaw ng partisipasyon ng masa sa pag-ugit ng desisyong pulitikal ay nakapanghihikayat, ang taas o level nang aktibong pakikisangkot ng mga mamamayan sa buhay pampulitika ay nananatiling nangangailangan nang pag-angat. Sa ibang salita, ang pisikal na pakikilahok ay hindi nagtataglay nang angkop na diwa ng sosyalisasyong kailangan kung aabutin natin ang mga layunin ng ating bansa. Habang bigo tayo na pahalagahan ang kabuluhan ng pakikilahok pampulitika ng masa ay hindi magkakaroon ng kaganapan ang pagbubuo ng isang pambansang pagkakakilanlan.

a katunayan, ang nanaig na paternalistikong pananaw na mayroon tayo sa pulitikal at sa relasyong socio-economics ang malaking kadahilanan sa kalat-kalat na kamalayang Pilipino at pagkawala ng pambansang pagkakakilanlan. Bago ang batas militar, ang lokal at maging ang pambansang eleksyon ay mga paligsahang indibidwal sa pagitan ng mga personaheng pulitikal, higit kaysa sa resolusyon ng hidwaan ng mga balyus na popular at interes. Ang pagiging popular at hindi mga isyu ang umayos sa mga ito. Kaya, ang eleksyon ay nagpanatili sa mga retasong paternalistiko ng lipunang pyudal: ang mga kandidato ay itinuring na mga PADRINOS na sa kanilang kamay nakasalalay ang kapalaran ng mga tao. Ang mga tunay na isyu ay nalalambungan at madilim: ang mga mahihirap ay nanatiling lantad sa manipulasyon; at ang tunggalian sa pagitan ng ibat-ibang uri sa lipunan ay nanatiling walang lunas.

ng interaksyong pangkabuhayan ay may kaparehong suliranin. Ang mahirap na tao ay nabitag sa pagkakasunggab ng superyur na pangkabuhayang puwersa. Siya ay maaaring makihamok upang sumagana at umangat sa kanyang uri. Ngunit, dahil sa istrukturang pang-ekonomiya, maaabot lamang niya ang indibidwal na kasaganaan sa pagtapak at paggamit sa ibang mahihirap na tao. Sa isang mahirap, ang pagiging tao ay nangangailangan ng kakayahan na magtaksil sa kanyang sariling uri.

araming halimbawa ang ganitong alyenasyong pangkabuhayan. Ang magsasaka na tumanggap ng biyaya sa repormang agraryo ay maaaring makita ang kahulugan nito hindi sa kanyang katubusan kundi sa pagkakataong ibinibigay nito para maging tagapag-ari ng lupa at magkaroon ng kanyang sariling tenant-worker. Sa madaling salita, ang mahirap na Pilipino ay may makasariling paraan ng panlipunang pag-angat. Kaalinsabay nang di-hayag na pag-asam upang makihalubilo sa mga mayayaman at makapangyarihan, ito ay pumigil sa kanya na luminang ng maka-uring kamalayan. Namamalayan niya ang kanyang mababang pang-kabuhayang kalagayan; subalit dahil sa pagkakabitag sa mga kundisyong mapang-api, hindi niya mahawakan ang tutuong karakter ng opresyon.

ng mga may pribilehiyo at makapangyarihan ay hindi ang tanging may kasalanan lamang. Sila ay biktima rin ng pira-pirasong pambansang kamalayan. Hindi nila nakikita ang kanilang superyur na kalagayan bilang pribilehiyo-isang pribilehiyo na hinuhubdan ng pagkatao ang iba, ganoon din ang kanilang sarili. Nabigo silang makita na sa kanilang maligalig na paghahangad upang magmay-ari, masyado silang nagumon sa mga materyal na bagay at naiwaglit nila ang kamalayan ng “human existence”, ng kanilang mga winasak at tinapakan. Sa proseso, ang mga may pribilehiyo ay naiwaglit din ang kanilang panlipunang konsyensya (social conscience) at hinubdan ng pagkatao ang kanilang mga sarili. Sila ay naging mga may-ari lamang ng mga materyal na bagay sa halip na tutuong naging tao.

a pananaw ng ganitong hindi makataong oligarkiya, ang pagkamal ng marami pang kayamanan ay isang karapatan na hinango sa pamamagitan ng kanilang sariling pagpupunyagi. Ang ibang mga tao ay walang pribilehiyo sapagkat sila ay mga batugan at walang kakayahan - - at ang kanilang pagtanggi na kilalanin ang pagtangkilik ng mga mayayaman. Kaya naiwaglit ng mga mayayamang Pilipino ang kanilang kamalayang moral at panlipunang pananagutan.

gunit ang nakakabagabag na pagmumukha ng neo-kolonyal na lipunang Pilipino ay ang umiiral na kawalan ng pagkakaisa. Ang mga unang Pilipino ay walang baseng kultural (cultural base) na may sapat na lakas upang tutulan ang impluwensyang Kastila: ang paghaharing kolonyal ay nagkait sa mga pamanang Pilipino (Filipino Heritage) nang pagkakataon upang yumabong nang nagsasarili. Ang ibang bansang Asyano ay nakapaglinang ng makinis at pinong sibilisasyon bago nalantad sa kolonyal na paghahari. Ang Pilipinas ay isang arkipelago ng mga barangay nang ito ay masakop ng ika-16 na dantaon. Ang ibinunga, ang ating kultura ay madaling gumuho at nasagkaan na umunlad bilang isang pambasang kultura.

ng resulta ay paghahalo ng magkakahiwalay na pananaw at maling pag-aakala, walang kaugnayan sa mga tutuong pangangailangan para sa sambayanang Pilipino. Sa pagsulong ng panahon, ang katangiang kolonyal na naikintal ng mga Kastila ay pinalakas pa ng impluwensyang Kano... wala tayong malinaw at pinag-isang konsepto kung ano ang pinaninindigan ng mga Pilipino, ano ang kanyang mga pangarap, at kung saan patungo ang kanyang mundo. Tutuong noong 1890’s, ang rebolusyunaryong kamalayan ay nakatuon sa katipunan at humubog sa mga Pilipino sa isang makabayang puwersa. Subalit ang pagkakatanto maging ng mga Pilipino sa isyu ay nanatiling paimbabaw kahit noon pa man. Tiniyak din ng mga Kano na ang sitwasyon ay manatiling ganoon. Ang naging resulta, walang tutuong pagkakakilanlang Pilipino (Filipino Identity) ang maaring lumitaw. Sa usaping heograpiya, tayo ay iisang lahi ngunit ang ganitong pagkakaisang pang-heograpiya ay hindi sinuhayan ng kamalayang Pilipino nang pagiging isang bansa.

aya ang Demokratikong Rebolusyong Pilipino ay malinaw na itinuturo ng Pilipinong katayuan at ito ay may dalawang aspeto, ang materyal at saloobin (attitude). Materyal, dahil sa pangangailangan nang i-overhaul ang socioeconomic foundation; at attitudinal dahil sa pangangailangan na maisaayos ang mga balyus na Pilipino at paghuhusga ng mga bagay na pinahahalagahan. Ang ating materyal na rebolusyon ay ginagabayan ng ating egalitarian ideal, ganoon din ang ating attitudinal revolution na binubuhay ng ating makataong mga prinsipyo...

ng komitment na ito ay kaalinsabay ang ating hindi magbabagong panata sa gawain nang muling paglikha ng lipunan ng tao - - isang lipunang mapanlikha (creative society). Ang ganitong gawain ay nanga-ngailangan nang pagpapalit sa indibidwalismo ng konsyensyang panlipunan (social conscience) kung saan nagkamali ang mga Pilipino dahil tayo ay naging bilanggo ng ambisyong personal at pang-kasaysayang salik ng ating pakikibaka para mabuhay nang pansarili (individual survival), kailangan nating kilalanin ngayon ang pangangailangan ng pagkintal ng kolektibong ideyal. Ang lumang Pilipino ay nabigo dahil pinanatili rin ng mga tao sa kanilang sarili, nakalimot sa pagiging hamak sa moral at panghihinang kultural. Ngayon, ang paniniwala ng mga mahihirap na kailangan nilang magsumikap at gumawa para sa kanilang katubusan ay kailangang tingnan hindi bilang isang regalo... kundi isang integral na bahagi nang kanilang sariling pagkamulat. Ito ay nangangahulugan na kailangang maabot nila ang paniwalang ito bilang mga aktibong nilalang at hindi mga tahimik o passive na mga bagay lamang. Ang masang Pilipino ay kailangang makialam sa proseso ng pagbabago - - at kritikal na makialam ...

to ang parehong hamon na nagbibigay kahalagahan sa ating pag-iisip muli sa pundamental na edukasyon bilang “pagkatuto upang maging” sa halip na

“pagkatuto upang gawin”. Kahit na ipinagmamalaki natin ang ating pagiging mga literate people, ang ating superyur na edukasyon ay nagsilbing daan upang ilayo tayo sa bawat isa: ang mga mayayaman sa mga dukha, ang mga nakapag-aral sa mga mangmang. Upang magkaugnay, kailangang isangkot ng edukasyon ang mga tao sa gawain hindi lamang upang umunawa - - kundi maging sa pagpuna, pagsalungat, at kung kinakailangan, sa pagsalungat o paglaban. Ang mga payak na kaalaman ay dapat na dagdagan ng motibasyon upang makita at maunawaan ang daigdig, paunlarin ang kakayahan sa pagmamasid at paghusga, bungkalin ang diwang kritikal at kamalayan nang pananagutan para sa iba. Kailangan natin kung gayun na bigyan diin ang samasamang pagkilos kaysa sa kumpetisyon, at kolektiba kaysa sa mga indibidwal na layunin.

ng malinaw na prinsipyo ay KAILANGANG BAGUHIN NATIN ANG ATING MGA SARILI HABANG NAGSISIKAP TAYONG BAGUHIN ANG LIPUNAN. Kung hindi natin kikilalanin ang kahalagahan ng attitudinal revolution, mananatili nating hinihinga ang madilim na diwa ng ating kolonyal na nakalipas, at ang transpormasyong panlipunan ay mawawalan ng saysay. Kaya kailangang ipakahulugan natin ang ating atas upang udyukan ang mga pagbabago, bilang isang “mandate” upang baguhin din ang ating mga sarili. Kung tayo lamang ay tapat sa ganitong indibidwal at kolektibong transpormasyon ay maaari nating matamo ang pagsasanib ng ating pangheograpikal na pagkakakilanlan at ng ating kamalayan bilang isang bansa.

ng kinikilalang layunin sa buhay ng mga Pilipino ay mismong ang kanyang angkla sa panahon ng digmaan at kapayapaan. Ang “buhay” ang pinakapangunahing isinasaalang-alang. Sa panahon ng digmaan at mga pagsubok, pinakamalinaw ang kanyang simbuyo para mabuhay; sa panahon ng kapayapaan, ang kanyang hangarin upang mabuhay bilang tao hangga’t maaari ang kanyang nilalayon. Nagpupunyagi siya upang matugunan ang kanyang intelektwal, panlipunan, kultural, at mga pangangailangang pulitikal nang higit sa kanyang mga payak na pangangailangang pangkabuhayan.

t habang siya ay patungo sa proseso ng pagsubok, adaptasyon, assimilasyon at acculturation, madalas ay hindi siya inuunawa. Minsan ay pinararatangan siyang walang gulugod, walang direksyong nananahan sa daigdig na ang pagkakakilanlan ay isang bagay na dapat pang tuklasin. Sa pamamagitan nang paghukay ng malalim sa kanyang walang kamalayang nakalipas at paglagos sa makapal na level ng banyagang impluwensya, na naging bunton sa ibabaw ng bawat isa.

ubalit hindi siya isang damong madaling yanigin ng mga daluyong ng pagbabago. Hindi siya isang taong nasusulsulan ng iba na sumasayaw kung saan umiihip ang hangin. Ang kanyang ugat ay malalim, at ang kanyang komitment sa buhay na makatao at maka-Diyos ay matatag. Siya ay isang inner-directed na tao na alam kung ano siya, at batid kung saan siya pupunta sa kabila ng maraming madilim na lagusan sa nakaliligaw na daan tungo sa mabuti at magandang buhay na tinatanaw niya para sa kanyang sarili.

aya bilang isang inner-directed, self-propelled thinking na tao, ang Pilipino ay nagsisimula nang pagbabago sa mga bagay at lugar na sa tingin niya ay karapat-dapat ang pagbabago.

ilang mga Pilipino, hindi tayo isang bansa na madaling sumuko kapag dumating ang mga pagsubok at kahirapan. Tayo’y nagpapakilala nang pagbabago at nakakagawa ng mga bagay na walang paghahanda, pagsasanay at sapat na mga gamit, materyal atbp. Ang pagpapatiwakal ay wala sa ating kalikasan. Hindi tayo sumusugod gaya ng mga “LEMMINGS”“ sa dagat ng paglait at pagsumpa, bagkus ay naglalayag tayo patungo sa ating kaligtasan.

ng balsa natin ng Demokratikong Rebolusyon ay maaring hindi perpekto, datapwat sa ating paglalayag sa karagatan ng Demokrasyang Pilipino’y nagawa natin at naitama ang direksyong ating tinatahak. Noon at ngayon, ang mga pagsubok ay nakakaabala sa atin: gayunpanman; ang ating hangarin para mabuhay at makarating sa ating destinasyon bilang bansa ay lalong lumalakas at nagiging matiim sa bawat tagumpay na ating natatamo at habang nagagapi natin ang ating mga internal at eksternal na mga suliranin.

apagtakpan natin nang maayos ang mga maliliit na butas at nahigpitan ang mga maluluwag na dulo ng ating Demokratikong Rebolusyong Pilipino sa pamamagitan nang pagtatalaga ng “concern” sa mga mahihina at maliliit. Palagi nating ikikintal sa isip ng mga Pilipino na ang ating kaligtasan ay nakasalalay sa pagbubuhat ng mga dalahin ng bawat isa, sapagkat tayo ay isang bansang iisa sa diwa bagama’t magkakaiba ng pananampalataya at kultura.

Ano nga ba?

2007-03-21T23:20:00.000-07:00

Maraming kahulugan at depinisyon ang pagiging maka-bayan at nasyonalismo. Kanya-kanyang pagpapakahulugan ang bawat magkabilang panig ng political spectrum depende sa kanilang ideological line at political line...

Sa abo ng mga nagliyab at nagningas na mga tyorya at ideya, isa lang para sa amin ang tunay na kahulugan at esensya ng pagiging maka-Bayan:

" ANG BATAYAN NG ATING PAGKA-MAKABAYAN AY ANG PAGKILING SA INTERES NG PILIPINO!" - 16 Marso 2003